Με προκλητικές εκδηλώσεις έντονου εθνικιστικού, θρησκευτικού και πολιτικού χαρακτήρα η Τουρκία γιορτάζει την 573η επέτειο της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς, στις 29 Μαΐου 1453, σε μια ημέρα που συνέπεσε μάλιστα με την τρίτη ημέρα του Κουρμπάν Μπαϊραμιού.
Στο επίκεντρο των εκδηλώσεων βρέθηκε για ακόμη μία φορά η Αγία Σοφία, ο ναός-σύμβολο της Ορθοδοξίας, τον οποίο η τουρκική κυβέρνηση έχει μετατρέψει σε ισλαμικό τέμενος. Ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επέλεξε να συμμετέχει στην προσευχή της Παρασκευής στην Αγία Σοφία, απαγγέλλοντας στίχους από το Κοράνι μπροστά σε πλήθος πιστών και κυβερνητικών στελεχών.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ayasofya Cami’nde vatandaşlar ile bayramlaştı. pic.twitter.com/7Ote4ZwL3V
— İstanbul Takipte (@istTakipte) May 29, 2026
Ο Τούρκος Πρόεδρος μετέβη στην Αγία Σοφία από την κατοικία του στο Κισικλί, συνοδευόμενος από υπουργούς, ανώτερους κρατικούς αξιωματούχους, στελέχη της προεδρίας, εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης και τον κυβερνήτη της Κωνσταντινούπολης. Η παρουσία του συνοδεύτηκε από αυξημένα μέτρα ασφαλείας και έντονη κινητοποίηση των κρατικών μηχανισμών, ενώ τα φιλοκυβερνητικά τουρκικά μέσα ενημέρωσης έσπευσαν να παρουσιάσουν την εικόνα ως «ιστορική συνάντηση» και έκφραση του λεγόμενου «πνεύματος της Άλωσης».
Μετά την ολοκλήρωση της προσευχής, ο Ερντογάν προχώρησε σε μια σειρά δηλώσεων που προκάλεσαν αίσθηση λόγω του έντονου ιδεολογικού και αναθεωρητικού τους περιεχομένου. «Αυτή η γη είναι η πατρίδα μας από το 1071. Και η Κωνσταντινούπολη, από το 1453, είναι το φως του ματιού του έθνους μας», δήλωσε χαρακτηριστικά, κάνοντας λόγο για «τουρκική Κωνσταντινούπολη» και υποστηρίζοντας ότι εξακολουθούν να υπάρχουν εκείνοι που «δεν μπορούν να αποδεχθούν» την Άλωση και «δεν μπορούν να ξεφύγουν από τα νύχια 573 ετών θυμού». Οι αναφορές αυτές ερμηνεύθηκαν ως έμμεσες αιχμές προς την Ελλάδα και όσους εξακολουθούν να θεωρούν την Άλωση ως μία από τις μεγαλύτερες τραγωδίες της χριστιανικής ιστορίας.
Ακόμη πιο προκλητικός εμφανίστηκε όταν επιχείρησε να παρουσιάσει την Άλωση ως πράξη διάσωσης και αναγέννησης της Βασιλεύουσας. Υποστήριξε ότι η κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης αποτέλεσε «την ανοικοδόμηση και την αναβίωση μιας πόλης» και ισχυρίστηκε ότι πριν από το 1453 οι γειτονιές της είχαν μετατραπεί σε βαλτότοπους, ενώ οι τόποι λατρείας της, «συμπεριλαμβανομένης της Αγίας Σοφίας», είχαν λεηλατηθεί και καταστραφεί. Κατά τον ίδιο, η οθωμανική κατάκτηση έφερε «νέα ζωή» στην πόλη, καθιέρωσε ένα καθεστώς ειρήνης και ασφάλειας και προσέφερε πρωτοφανή ανοχή σε ανθρώπους κάθε θρησκείας και καταγωγής.
Σε ένα ακόμη σημείο, ο Τούρκος Πρόεδρος χαρακτήρισε την Άλωση ως «τη μετατροπή του σκότους σε φως σε μία από τις πιο αγαπημένες πόλεις του κόσμου», ενώ επικαλέστηκε στίχους του ποιητή Φαζίλ Χουσνού Νταγλάρτζα, παρουσιάζοντας την κατάκτηση ως πηγή πολιτισμού, έμπνευσης και νέων κατακτήσεων. Μάλιστα, σε μία από τις πλέον χαρακτηριστικές αποστροφές της ομιλίας του, δήλωσε ότι «όπως μια λίμνη δεν στερείται ποτέ νερού, έτσι και το ιδανικό, η συνείδηση και η λαχτάρα για κατάκτηση δεν θα λείψουν ποτέ από τις καρδιές αυτού του έθνους», αποδίδοντας στην έννοια της κατάκτησης διαχρονικό ιδεολογικό περιεχόμενο.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε επίσης η αναφορά του ότι «όπως σπάσαμε τις αλυσίδες στις πόρτες της Αγίας Σοφίας, έτσι θα πετύχουμε νέες νίκες, εμπνευσμένοι από αυτή την ένδοξη κατάκτηση», μία δήλωση που επανέφερε στο προσκήνιο τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας από μουσείο σε τέμενος, απόφαση που είχε προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις και έντονες διαμαρτυρίες από τον ορθόδοξο κόσμο.
Κατά τη διάρκεια της παρουσίας του στην Αγία Σοφία, ο Ερντογάν κάλεσε επίσης τους πιστούς να προσευχηθούν για τους Παλαιστινίους, λέγοντας ότι η Τουρκία βρίσκεται στο πλευρό τους και ευχόμενος να τους δοθεί σύντομα η νίκη. Παράλληλα, απηύθυνε μήνυμα ενότητας, καλώντας τους πολίτες να παραμείνουν «ενωμένοι, δυνατοί και αδελφωμένοι».
Αμέσως μετά τις δηλώσεις του, ο Τούρκος Πρόεδρος μοίρασε λουκούμια στους δημοσιογράφους λόγω του Κουρμπάν Μπαϊραμιού, ενώ όταν του προσφέρθηκε και στον ίδιο λουκούμι, απάντησε χαμογελώντας ότι δεν τρώει επειδή «προσέχει», μια λεπτομέρεια που αναπαρήχθη ευρέως από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης.
Την ίδια ώρα, χιλιάδες πολίτες συμμετείχαν στην αποκαλούμενη «Πορεία της Άλωσης», η οποία ξεκίνησε από την πλατεία Μπεγιαζίτ και κατέληξε στην Αγία Σοφία. Οι συμμετέχοντες κρατούσαν τουρκικές σημαίες και πανό, ενώ την πορεία συνόδευαν στρατιωτικές μπάντες των Μεχτεράν και ομάδες που αναπαριστούσαν οθωμανικά ιστορικά δρώμενα. Σύμφωνα με ανακοίνωση της Νομαρχίας Κωνσταντινούπολης, «δεκάδες χιλιάδες κάτοικοι της πόλης ενώθηκαν σαν μια καρδιά κάτω από τη σκιά της ένδοξης τουρκικής σημαίας», ενώ στην πορεία συμμετείχε και ο νομάρχης Κωνσταντινούπολης Νταβούτ Γκιουλ.
Παράλληλα, πλήθη επισκέφθηκαν τον τάφο του Μωάμεθ του Πορθητή, ενώ σε διάφορα σημεία της Κωνσταντινούπολης πραγματοποιήθηκαν αναγνώσεις του Κορανίου, διανομή παραδοσιακών κερασμάτων και συναυλίες οθωμανικής μουσικής. Η στρατιωτική μπάντα των Μεχτεράν έδωσε ξεχωριστές παραστάσεις, ενώ χιλιάδες άνθρωποι κατέκλυσαν την ευρύτερη περιοχή της Αγίας Σοφίας.
Το επίσημο πρόγραμμα των εορτασμών κορυφώνεται με μεγάλη εκδήλωση στο Συνεδριακό Κέντρο Χαλίτς, παρουσία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, υπό τον τίτλο «Από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης στην Άλωση των Καρδιών». Ο ίδιος προανήγγειλε τη βραδινή φιέστα δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Το βράδυ η Κωνσταντινούπολη θα είναι αλλιώς. Τα αστέρια θα κάνουν μια παράσταση και όλοι μαζί θα το γιορτάσουμε».
Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων έχουν επίσης προγραμματιστεί πορείες με μέχτερ, συναυλίες, αεροπορική επίδειξη του ακροβατικού σμήνους SOLOTÜRK πάνω από την περιοχή του Γενί Καπί, καθώς και σειρά θρησκευτικών και πολιτιστικών δράσεων σε ολόκληρη τη χώρα.
