Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και μέσα σε κλίμα βαθιάς κατάνυξης τελέστηκε την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου 2026 η πανηγυρική Θεία Λειτουργία επί τη εορτή της Υπεραγίας Θεοτόκου της Παντανάσσης, στο Βατοπαιδινό Μετόχι του Αγίου Νικολάου, στη λίμνη Βιστωνίδα, στο Πόρτο Λάγος.
Της Θείας Λειτουργίας προεξήρχε ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Πολυστύλου κ. Σωφρόνιος, ο οποίος πλαισιώθηκε από τον Καθηγούμενο της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου, Γέροντα Εφραίμ, Βατοπαιδινούς πατέρες και κληρικούς που συμμετείχαν στην πανήγυρη.
Στο κήρυγμα του ο Θεοφιλέστατος αναφέρθηκε στο πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου τονίζοντας, μεταξύ άλλων, την ιδιαίτερη πνευματική σχέση Της με το Άγιον Όρος.
Παράλληλα υπογράμμισε ότι οι εορτές της Εκκλησίας προσφέρουν στον άνθρωπο αληθινή χαρά, παρηγοριά και πνευματική αναψυχή, καθώς, όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, «σε κάθε γιορτή της Εκκλησίας εφάπτονται και ενώνονται τα επουράνια με τα επίγεια και η γη γίνεται ουρανός και η καρδιά μας πλατένει και παρηγορείται και αναψύχεται και χαίρεται».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη γεωγραφική και συμβολική θέση του Ιερού Μετοχίου, το οποίο βρίσκεται σε ένα σημείο συνάντησης ξηράς και θάλασσας, αλλά και ανθρώπων και λαών. «Ουσιαστικά ο τόπος αυτός είναι ένας τόπος ενότητα και ένας τόπος συνάντησης και ένας τόπος καταλλαγής και αγάπης», ανέφερε, συνδέοντας τον χαρακτήρα του τόπου με το ενωτικό μήνυμα της Εκκλησίας.
Κεντρικό σημείο του κηρύγματος αποτέλεσε η Παναγία Παντάνασσα, η οποία, όπως εξήγησε ο Θεοφιλέστατος, είναι «βασίλισσα των πάντων», αλλά και «βασίλισσα στον άπαντα χρόνο», υπογραμμίζοντας ότι «είναι αυτή η οποία έχει στα χέρια της τη σωτηρία όλου του κόσμου αφού δέοται και πρεσβεύει για το λαό της με θεομητορικές ικεσίες».
Ο Επίσκοπος Πολυστύλου χαρακτήρισε την Παναγία Παντανάσσα ως αληθινό «ιατρείο» για τον άνθρωπο, τονίζοντας ότι η Θεοτόκος θεραπεύει πρωτίστως τα τραύματα της ψυχής. «Όσοι έρχονται όμως στην άμυστη ιατρία της Θεοτόκου μπορεί να αναμβάνουν την ίαση του σώματος εάν έρχονται με τόσο μεγάλη ταπείνωση ώστε να ελκύσουν και να μαγνητήσουν τη θεομητρική προστασία, σίγουρα όμως θεραπεύουν τα άλγη της ψυχής τους κάθε φορά που προσβλέπουν στο εικόνισμα της Θεομήτρος και το προσκυνούν», ανέφερε.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η θεομητορική προστασία προσφέρεται χωρίς διακρίσεις και χωρίς προσωποληψία, σημειώνοντας πως η Παναγία «χαρίζει τη θεραπεία στις ταπεινές εκείνες καρδιές που προσέρχονται σαν ζητιάνοι στη χάρη της χωρίς να έχουν κάποιο δικαίωμα ή κάποια απαίτηση». Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η ευεργετική παρουσία της Θεοτόκου δεν περιορίζεται μόνο στους χριστιανούς, αλλά αφορά και ανθρώπους «από άλλες θρησκευτικές παραδόσεις και από άλλα έθνη».
Με ιδιαίτερη χαρά αναφέρθηκε επίσης στην παρουσία Ρουμάνων κληρικών, πατέρων και προσκυνητών στη Θεία Λειτουργία, υπογραμμίζοντας τον διεθνή και ενωτικό χαρακτήρα του προσκυνήματος. Παράλληλα, εξήγησε ότι η θεομητορική παρουσία στο συγκεκριμένο Μετόχιο αποτελεί φυσική έκφραση της αγιορείτικης παράδοσης, καθώς, όπως σημείωσε, «δεν μπορεί να νοηθεί αγιορείτικος ναός είτε είναι εντός του Αγίου Όρους είτε είναι στον κόσμο ως μετόχιο που να μην έχει μια θεομητορική προστασία».
Ο Θεοφιλέστατος αναφέρθηκε ακόμη στην ιστορία της εικόνας της Παντανάσσης, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για αντίγραφο της ομώνυμης εικόνας που φυλάσσεται στην Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου και ότι η μεταφορά της στο Μετόχιο συνδέθηκε με πρωτοβουλία του μακαριστού Γέροντος Ιωσήφ. «Ήρθε εδώ η Ανάκη και το μετόχιε αυτό μια θεομητορική σκέπη και μια θεομητορική αναφορά», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στη συνέχεια, ο Επίσκοπος Πολυστύλου αναφέρθηκε στον Άγιο Σιλουανό τον Αθωνίτη, ο οποίος τιμάται κατά την ίδια ημέρα, παρουσιάζοντας μέσα από τα γραπτά του τη βαθιά αγάπη και ευλάβεια προς την Παναγία. Εστίασε ιδιαίτερα στις αναφορές του Αγίου στη σιωπηλή οδύνη της Θεοτόκου κατά τα γεγονότα της ζωής του Χριστού, αλλά και στην καθαρότητα της Παναγίας, για την οποία, όπως σημειώνεται στα κείμενά του, «δεν είχε ούτε μία μάταια σκέψη».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις προσωπικές εμπειρίες του Αγίου Σιλουανού, όπως αυτές καταγράφονται στα κείμενά του, σχετικά με τη θαυμαστή επέμβαση της Θεοτόκου στη ζωή του. Ο Θεοφιλέστατος στάθηκε σε ένα περιστατικό της νεότητάς του, όταν, σύμφωνα με τη διήγηση, άκουσε τη φωνή της Παναγίας να του λέει: «σου άρεσε λέει αυτό που έβγαλες από το στομάχι σου;» και στη συνέχεια: «και με ένα παιδί μου δεν μου αρέσουν τα έργα σου». Σύμφωνα με τον Επίσκοπο, ο Άγιος διατηρούσε μέχρι το τέλος της ζωής του τη μνήμη αυτής της εμπειρίας, την οποία συνέδεε με την πορεία του προς τη μετάνοια.
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε δεύτερη εμπειρία του Αγίου, κατά την οποία, μέσα από την προσευχή προς την Παναγία, έλαβε το χάρισμα της νοεράς προσευχής, γεγονός που ο ίδιος θεωρούσε ως μεγάλη ευλογία. Ο Επίσκοπος κ. Σωφρόνιος υπογράμμισε ότι η Παναγία «χαίρεται και εφραίνεται με τη μετάνοιά μας και τα αγαθά μας έργα» και, αντίστοιχα, «θλίβεται και λυπάται με εκείνους οι οποίοι δεν μπορούν και από την χάρη να τηρήσουν το θέλημα του Υιού της», ενώ «τους πρώτους τους ευλογεί και τους δεύτερους τους ελεεί».
Κατακλείοντας το κήρυγμά του, ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Πολυστύλου συνέδεσε την τιμή προς την Παναγία με την προσευχή για την ειρήνη του κόσμου, ιδιαίτερα μέσα στις δύσκολες και ταραγμένες συνθήκες της εποχής. «Νομίζω ότι αυτή η ευχή για την ειρήνη του κόσμου και η προσευχή υπέρ της ειρήνης του σύμπαντος κόσμου είναι ό,τι σπουδαιότερο μπορεί να προσφέρει η Εκκλησία στους ταραγμένους καιρούς που ζούμε», τόνισε.