Σε εθνικό επίπεδο, η ΕΛΣΤΑΤ (Ελληνική Στατιστική Αρχή) καταγράφει μείωση του αριθμού των σχολικών μονάδων τόσο στα νηπιαγωγεία όσο και στα δημοτικά σχολεία σε σύγκριση με το σχολικό έτος 2022/2023, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύτηκαν για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση κατά το σχολικό έτος 2023/2024.
- Επιμέλεια Σβετλάνα Λεβίτσκι
Η μείωση των εγγεγραμμένων μαθητών στα νηπιαγωγεία και στα δημοτικά σχολεία παραμένει ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία. Ακόμη, η μείωση των αποφοιτώντων από τα δημοτικά σχολεία, προδιαγράφει τις μελλοντικές πιέσεις στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
Συγκεκριμένα, ως προς τα νηπιαγωγεία, οι σχολικές μονάδες για την περίοδο 2023/2024 μειώθηκαν στις 5.618, δηλαδή 0,7% σε σχέση με το 2022-2023. Οι εγγεγραμμένοι μαθητές μειώθηκαν στους 167.969, δηλαδή 3,1% σε σχέση με το 2022/2023 που ήταν 173.350. Από τους εγγεγραμμένους μαθητές, οι 86.800 ήταν άρρενες (μείωση κατά 3,4%) ενώ οι 81.169 θήλεις (μείωση κατά 2.8%).
Ως τα δημοτικά, οι σχολικές μονάδες για την περίοδο 2023/2024 μειώθηκαν στις 4.314, δηλαδή κατά 0.9%, σε σχέση με την περίοδο 2022/23 που ήταν 4.354. Οι εγγεγραμμένοι μαθητές μειώθηκαν στους 561.890, δηλαδή κατά 2,1%, ενώ την περίοδο 2022/23 ήταν 574.047. Από τους εγγεγραμμένους μαθητές το 2023/24, οι 288.525 ήταν άρρενες (μείωση κατά 2.1%), ενώ οι θήλεις ήταν 279.400 (μείωση κατά 2.2%)
Ωστόσο, την ίδια στιγμή παρατηρείται αύξηση του διδακτικού προσωπικού στα νηπιαγωγεία και στα δημοτικά σχολεία.
Σύμφωνα με ανάλυση με τίτλο «Δημογραφικό» του Εργαστηρίου Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων – Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σήμερα η Ελλάδα καταγράφει από τους χαμηλότερους ετήσιους δείκτες γονιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τη διαγενεακή γονιμότητα να κινείται στα 1,3-1,4 παιδιά/γυναίκα (στις γενεές που γεννήθηκαν γύρω από το 1980), δηλαδή, υπολείπεται σημαντικά του ορίου αναπαραγωγής (2,07 παιδιά/γυναίκα). Ακόμη σχεδόν το 23% των κατοίκων της χώρας είναι άνω των 65 ετών, ενώ το 2023 οι πάνω των 65 ήταν σχεδόν 1 εκατ. περισσότεροι από τους νέους 0-14 ετών. Την ίδια στιγμή παρατηρείται και προοδευτική αύξηση των ποσοστών ατεκνίας. Διαβάστε αναλυτικά ΕΔΩ
Συνεχείς είναι οι πρωτοβουλίες από την Εκκλησία απέναντι στην εθνική μάστιγα του δημογραφικού. Μετά την καθιερωμένη δισκοφορία, η Εκκλησίας της Ελλάδος εγκρίνει και έκτακτες εισφορές, οικονομικές επιχορηγήσεις, ενώ διαρκής είναι η πνευματική στήριξη. Οι Μητροπολίτες της Εκκλησίας της Ελλάδος πολλάκις έχουν επισημάνει την οξύτητα του προβλήματος που βιώνει η χώρα. Μάλιστα στην αρχή της σχολικής χρονιάς ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμος, είχε επισημάνει ότι τα παιδιά είναι το μέλλον και η ελπίδα και είχε τονίσει την ανάγκη στήριξης οικογενειών. Μάλιστα ήδη από το 2023 η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος μέσα από την Εγκύκλιό της για την Ημέρα της Πολύτεκνης Οικογένειας, κάλεσε την Ελληνική Πολιτεία και την Ελληνική Κοινωνία, γενικότερα, να προβληματιστούν για την δημογραφική κατάρρευση. Η ΔΙΣ θεωρεί ότι η Ελληνική Πολιτεία οφείλει να ασχοληθεί “όλως ιδιαιτέρως και επισταμένως με το δημογραφικό και την υπογεννητικότητα και να δώσει κίνητρα και ευεργετικά μέτρα σε νέους γονείς και πολύτεκνες οικογένειες”, σημειώνεται στην Εγκύκλιο, προκειμένου να αντιμετωπισθούν πρακτικές δυσκολίες και ποικίλα προσκόμματα. Διαβάστε αναλυτικά ΕΔΩ
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, που δημοσιεύτηκαν στα τέλη του 2025, παρατηρείται ότι:
α) Οι σχολικές μονάδες κατά το σχολικό έτος 2023/2024, σε σχέση με το 2022/2023, μειώθηκαν κατά 0,7% στα νηπιαγωγεία και κατά 0,9% στα δημοτικά.
β) Το διδακτικό προσωπικό κατά το σχολικό έτος 2023/2024, σε σχέση με το 2022/2023, αυξήθηκε κατά 4,9% στα νηπιαγωγεία και κατά 13,1% στα δημοτικά.
γ) Οι εγγεγραμμένοι μαθητές κατά το σχολικό έτος 2023/2024, σε σχέση με το 2022/2023, παρουσίασαν μείωση κατά 3,1% στα νηπιαγωγεία και κατά 2,1% στα δημοτικά.
δ) Οι αποφοιτήσαντες μαθητές κατά το σχολικό έτος 2023/2024, σε σχέση με το 2022/2023, παρουσίασαν μείωση κατά 1,6% στα δημοτικά.
ε) Η αναλογία του διδακτικού προσωπικού προς τους μαθητές για το σχολικό έτος 2023/2024 ήταν 1 εκπαιδευτικός για 7,6 μαθητές στα νηπιαγωγεία και 1 εκπαιδευτικός για 7,2 μαθητές στα δημοτικά, ενώ για το σχολικό έτος 2022/2023, οι αντίστοιχες αναλογίες ήταν 1 προς 8,2 και 1 προς 8,4.
στ) Η Περιφέρεια Αττικής συγκέντρωσε το 36% του σχολικού πληθυσμού των νηπιαγωγείων και το 35,9% του σχολικού πληθυσμού των δημοτικών της Ελλάδας.
Οι έρευνες Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης περιλαμβάνουν τις σχολικές μονάδες (νηπιαγωγεία, δημοτικά σχολεία) όλης της Χώρας και διενεργούνται σε ετήσια βάση. Μέχρι και το σχολικό έτος 2013/2014, η συλλογή των στοιχείων γινόταν μέσω ερωτηματολογίων που συμπλήρωναν οι σχολικές μονάδες. Από το σχολικό έτος 2014/2015 έως το σχολικό έτος 2020/2021, η συλλογή των στοιχείων γινόταν με δύο τρόπους: Για τις δημόσιες σχολικές μονάδες, η συλλογή γινόταν με άντληση στοιχείων από την πλατφόρμα MySchool του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, η οποία ενημερώνεται συνεχώς. Για τις ιδιωτικές σχολικές μονάδες, η συλλογή των στοιχείων γινόταν με τη συμπλήρωση έντυπων ερωτηματολογίων. Από το σχολικό έτος 2021/2022 η συλλογή των στοιχείων γίνεται με αντλήση στοιχείων από την πλατφόρμα MySchool του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων για το σύνολο της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, Δημόσιας και Ιδιωτικής.
Διαβάστε αναλυτικά τα σχεδιαγράμματα:
O παρακάτω πίνακας (1) απεικονίζει την εξέλιξη του σχολικού πληθυσμού νηπιαγωγείων και δημοτικών από το σχολικό έτος 2014/2015 έως το σχολικό έτος 2023/2024. Παρατηρείται ότι ο μεγαλύτερος σχολικός πληθυσμός για τα νηπιαγωγεία σημειώθηκε το 2021/22, ενώ για τα δημοτικά το 2016/17. Αντίθετα, τη μεγαλύτερη μείωση υπέστησαν το 2017/18 και 2023/24 αντίστοιχα.
- Τα στοιχεία για τα νηπαιγωγεία:
Α. ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΑ
Στο διδακτικό προσωπικό περιλαμβάνονται και οι «απόντες». Απόντες θεωρούνται όσοι ανήκουν οργανικά στο σχολείο, αλλά απουσιάζουν για διάστημα μεγαλύτερο των 20 εργάσιμων ημερών (λόγω ασθένειας, τοκετού, μετεκπαίδευσης κλπ.) και έχει ζητηθεί η αντικατάστασή τους, καθώς και οι αποσπασμένοι στο Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, σε Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης ή αλλού.
- Τα στοιχεία για τα δημοτικά:
Β. ΔΗΜΟΤΙΚΑ
Στο διδακτικό προσωπικό περιλαμβάνονται και οι «απόντες». Απόντες θεωρούνται όσοι ανήκουν οργανικά στο σχολείο, αλλά απουσιάζουν για διάστημα μεγαλύτερο των 20 εργάσιμων ημερών (λόγω ασθένειας, τοκετού, μετεκπαίδευσης κλπ.) και έχει ζητηθεί η αντικατάστασή τους, καθώς και οι αποσπασμένοι στο Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, σε Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης ή αλλού.
Η υπογεννητικότητα αποτελεί ένα σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο του 21ου αιώνα που εντοπίζεται σε πάρα πολλές χώρες, με επιπτώσεις που εκτείνονται στην οικονομία, τη δημόσια υγεία, την κοινωνική συνοχή και στις διαγενεακές σχέσεις. Συνεπώς για την αντιμετώπιση του δημογραφικού απαιτούνται ουσιώδεις μέτρα στήριξης ζευγαριών, οικογενειών, καθως και η συνεργασία Πολιτείας, Εκκλησίας και διεθνών οργανισμών.