Τέσσερις μοναδικές συναυλίες, που αναδεικνύουν την παράδοση της βυζαντινής μουσικής και τις σύγχρονες εκφράσεις της, φέρνουν oι Ημέρες Βυζαντινής Μουσικής στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο ΚΠΙΣΝ υπό τον τίτλο «Γένη και γενιές της ψαλτικής τέχνης σήμερα», σε καλλιτεχνική επιμέλεια του ερμηνευτή και θεολόγου Ζαχαρία Καρούνη. Από τις 21 έως τις 24 Οκτωβρίου 2026, ιστορικές χορωδίες, διακεκριμένοι πρωτοψάλτες και νέες φωνές, καθώς και γυναικεία ψαλτικά σύνολα παρουσιάζουν τον πλούτο μίας μουσικής κληρονομιάς που παραμένει ζωντανή και δημιουργικά παρούσα.
Κεντρικός άξονας του φεστιβάλ είναι η έννοια του «γένους», όπως αυτή εκφράζεται μέσα από τα μουσικά γένη της βυζαντινής θεωρίας, τις διαφορετικές ψαλτικές σχολές και παραδόσεις που διαμορφώθηκαν μέσα στους αιώνες, αλλά και τις σύγχρονες προσεγγίσεις της ψαλτικής. Κάθε ημέρα του φεστιβάλ οργανώνεται γύρω από έναν σημαντικό υμνολογικό και θεολογικό άξονα της εκκλησιαστικής λατρευτικής εμπειρίας. Οι τέσσερις συναυλίες ανά ημέρα, «Ύμνοι Χριστουγέννων», «Ύμνοι της Θείας Λειτουργίας – Ύμνοι από την Παράκληση και τους Χαιρετισμούς στην Υπεραγία Θεοτόκο», «Ύμνοι της Μεγάλης Εβδομάδας και της Ανάστασης» και «Ύμνοι της Αγρυπνίας», συνθέτουν μία πολυφωνική εικόνα της ψαλτικής τέχνης σήμερα.
Το φεστιβάλ φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν νέο τόπο συνάντησης της Εναλλακτικής Σκηνής με τη ζώσα ελληνική μουσική παράδοση και να ανοίξει τη βυζαντινή μουσική σε ένα ευρύτερο σύγχρονο κοινό.
Η πρώτη ημέρα, την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, ήταν αφιερωμένη στα Χριστούγεννα, τη «μητρόπολη των εορτών», σύμφωνα με τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Μέσα από ύμνους των Μεγάλων Ωρών, του Εσπερινού και του Όρθρου, αναδείχθηκε το μυστήριο της Θείας Ενανθρωπήσεως, καθώς και ο ποιητικός και μουσικός πλούτος της μεγάλης δεσποτικής εορτής.
Στο μουσικό πρόγραμμα συμμετείχαν ο Χορός Ψαλτικής «ΚΛΕΙΔΑ», με χοράρχη και μονωδό τον Δημήτριο Γαλάνη, ο μονωδός Γρηγόριος Ζάρκος, Άρχων Πρωτοψάλτης της Ιεράς Μητροπόλεως Πειραιώς και του Ιερού Ναού Αγίας Τριάδος, καθώς και ο χορός ψαλτών «Οι Μαΐστορες της Ψαλτικής Τέχνης», υπό τη διεύθυνση του Αχιλλέα Γ. Χαλδαιάκη.
Η εκδήλωση πλαισιώθηκε από εισαγωγική ομιλία του Αχιλλέα Γ. Χαλδαιάκη, καθηγητή Βυζαντινής Μουσικολογίας και Ψαλτικής Τέχνης του ΕΚΠΑ και πρώην κοσμήτορα της Φιλοσοφικής Σχολής. Οι χοροί των ιεροψαλτών απέδωσαν μέλη μεγάλων υμνογράφων και μελοποιών της βυζαντινής παράδοσης, όπως του Αγίου Ιωάννη του Δαμασκηνού, του Αγίου Ρωμανού του Μελωδού, του Αγίου Ιωάννη του Κουκουζέλη και του Πέτρου Πελοποννησίου.
Η δεύτερη ημέρα, την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου, ήταν αφιερωμένη στη Θεία Λειτουργία, την καρδιά της ορθόδοξης λατρείας, καθώς και στους ύμνους από τις ακολουθίες της Παράκλησης και των Χαιρετισμών προς την Υπεραγία Θεοτόκο.
Στο πρόγραμμα συμμετείχαν το Γυναικείο Ψαλτικό Σύνολο «Ουράνισμα», η Βυζαντινή Χορωδία Γυναικών «Ψάλτριες», υπό τη διεύθυνση της Νεκταρίας Καραντζή, η Βυζαντινή Χορωδία Κοριτσιών «Νέκταρ», ο μονωδός Γεώργιος Ντόβολος, Άρχων Μαΐστωρ της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, καθώς και ο Βυζαντινός Χορός «Αινούντες», με χοράρχη τον Αναστάσιο Στέλλα.
Εισαγωγική ομιλία με θέμα τη Θεία Λειτουργία πραγματοποίησε ο π. Ευάγγελος Παπανικολάου, θεολόγος, ιατρός και ιεραπόστολος της Ιεράς Μητροπόλεως Καμερούν.
Μέσα από τις ερμηνείες των ψαλτικών συνόλων αναδείχθηκε η λειτουργική διάσταση της βυζαντινής μουσικής και η βαθιά σύνδεση του λόγου, του μέλους και της λατρευτικής πράξης. Ιδιαίτερη θέση είχαν οι ύμνοι που αποδίδουν τη δοξολογία της Εκκλησίας προς τον Τριαδικό Θεό και εκφράζουν τη συμμετοχή του εκκλησιαστικού σώματος στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, καθώς και η πλούσια υμνογραφική παράδοση προς τιμήν της Υπεραγίας Θεοτόκου.
Αναλυτικά, το υπόλοιπο πρόγραμμα των Ημερών Βυζαντικής Μουσικής έχει διαμορφωθεί ως εξής:
– Ύμνοι της Μεγάλης Εβδομάδας και της Ανάστασης
Στις 23 Οκτωβρίου 2026, ώρα έναρξης 20:30.
Παιδική Χορωδία του Σχολείου Ψαλτικής – Μουσική διεύθυνση: Κωνσταντίνος Μπουσδέκης.
Χορωδία «Ἐν ψαλτηρίῳ» – Μουσική διεύθυνση: Κωνσταντίνος Φωτόπουλος.
Χορός του εν Αθήναις Συλλόγου Μουσικοφίλων Κωνσταντινουπόλεως – Χοράρχης: Καλλίστρατος Βλασίου Κοφόπουλος.
Βυζαντινή Χορωδία Αθηνών – Χοράρχης: Διονύσιος Θανασούλης.
Το τροπάριο της Κασσιανής: Θεολογική και υμνολογική προσέγγιση.
Εισαγωγική ομιλία: Ζαχαρίας Καρούνης ερμηνευτής, θεολόγος.
Η τρίτη ημέρα του φεστιβάλ είναι αφιερωμένη στην πλέον κατανυκτική αλλά και λαμπροφόρα περίοδο του λειτουργικού κύκλου της Ορθόδοξης Εκκλησίας: Τη Μεγάλη Εβδομάδα και την Ανάσταση του Χριστού. Μέσα από τα τροπάρια αυτών των ημερών, η εκκλησιαστική υμνογραφία αποτυπώνει την πορεία προς «τὸ ἑκούσιον Πάθος» του Χριστού, τη Σταύρωση και τελικά το φως της Ανάστασης. Οι χοροί και οι μονοφωνάρηδες θα αποδώσουν ύμνους από τις ακολουθίες του Νυμφίου, των Αγίων Παθών, του Επιταφίου Θρήνου και της Αναστάσεως, αναδεικνύοντας τον θεολογικό, ποιητικό και μουσικό πλούτο της βυζαντινής ψαλτικής παράδοσης των ημερών της Μεγάλης Εβδομάδας.
H συναυλία αφιερώνεται στη μνήμη του αείμνηστου Πρωτοψάλτου και Άρχοντος Υμνωδού της Μ.τ.Χ.Ε. Γεωργίου Χατζηχρόνογλου.
– Ύμνοι της Αγρυπνίας
Στις 24 Οκτωβρίου 2026, ώρα έναρξης 20:30.
Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία «Λυκούργος Αγγελόπουλος» – Χοράρχης: Γεώργιος Κωνσταντίνου.
Μονοφωνάρηδες: Φώτιος Κετσετζής Άρχων Πρωτοψάλτης της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αμερικής, Βασίλειος Πρασσάς, Αρχιμ. Χερουβείμ Τσίνογλου.
Αγρυπνία: Προσέγγιση στην έννοιά της.
Εισαγωγική ομιλία: π. Χρυσοβαλάντης Θεοδώρου διδάκτωρ Λειτουργικής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ, εφημέριος Ι. Μ. Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Αγ. Στεφάνου Αττικής.
Η τελευταία ημέρα του Φεστιβάλ είναι αφιερωμένη στο τελετουργικό και στην ατμόσφαιρα της αγιορείτικης αγρυπνίας, εκεί όπου η ψαλτική τέχνη συνδέεται άρρηκτα με τη νυχτερινή προσευχή, τη σιωπή και τη μυσταγωγική εμπειρία της λατρείας. Μέσα από ύμνους της Αγρυπνίας και το ιδιαίτερο αγιορείτικο ψαλτικό ύφος, αναδεικνύεται μία παράδοση βαθιά βιωματική και ασκητική, διαμορφωμένη επί αιώνες στις μονές του Αγίου Όρους. Οι χορωδιακές μελισματικές αναπτύξεις, σε συνδυασμό με τις καλοφωνικές ερμηνείες των μονοφωνάρηδων και τη συνεχή ροή της ψαλμωδίας, μεταφέρουν το κοινό στο πνευματικό κλίμα των αγιορείτικων νυχτερινών ακολουθιών, όπου η μουσική λειτουργεί ως προσευχή και εμπειρία συλλογικής κατάνυξης.
(ΦΩΤΟ: Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ)