Καθώς εισερχόμαστε στην ευλογημένη περίοδο του Δεκαπενταύγουστου, οι ευχές που ανταλλάσσουμε είναι πολλές: «Καλή Παναγιά», «Καλή εορτή της Παναγίας», «Καλό Δεκαπενταύγουστο» ακόμη και «Η Παναγία μαζί σου».
- Του Αρχιμ. Μακαρίου Τσιμερη
Τα τελευταία χρόνια γίνεται συχνά συζήτηση για το ποια από αυτές τις ευχές είναι η «σωστή». Ωστόσο, ίσως αξίζει να αναρωτηθούμε: αυτό είναι πραγματικά το σημαντικότερο ή μήπως κινδυνεύουμε να χάσουμε την ουσία; Η Εκκλησία μάς διδάσκει να αγαπούμε την αλήθεια και τη δογματική ακρίβεια.
Όμως οι Άγιοι Πατέρες μάς διδάσκουν εξίσου ότι η αλήθεια πρέπει πάντοτε να συνοδεύεται από αγάπη, διάκριση και ταπείνωση. Η αλήθεια χωρίς αγάπη γίνεται σκληρότητα, ενώ η αγάπη χωρίς αλήθεια χάνει τον προσανατολισμό της. Η Ορθοδοξία μάς καλεί να πορευόμαστε και με τα δύο.
Η ευχή «Καλή Παναγιά» δεν είναι λειτουργική φράση ούτε συναντάται στα λειτουργικά βιβλία της Εκκλησίας. Είναι όμως μια λαϊκή ευχή που γεννήθηκε μέσα από την ευσέβεια του ορθόδοξου λαού. Για δεκαετίες, ίσως και αιώνες, οι άνθρωποι τη χρησιμοποιούν για να εκφράσουν τη χαρά τους για την επικείμενη εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και να ευχηθούν ο ένας στον άλλον να αξιωθούν να τη γιορτάσουν με την ευλογία και τις πρεσβείες της Παναγίας.
Από την άλλη πλευρά, είναι εξίσου όμορφο και θεολογικά ακριβές να ευχόμαστε «Καλή εορτή της Παναγίας», «Καλό Δεκαπενταύγουστο» ή «Καλή Παναγία». Όλες αυτές οι ευχές εκφράζουν τον ίδιο πόθο: να ζήσουμε αυτή τη μεγάλη θεομητορική εορτή με πίστη, μετάνοια και πνευματική χαρά.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος μας υπενθυμίζει ότι ο Θεός δεν εξετάζει μόνο τα λόγια, αλλά κυρίως την καρδιά του ανθρώπου.
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς παρουσιάζει την Παναγία ως εκείνη που ένωσε τη γη με τον ουρανό, επειδή δέχθηκε με απόλυτη υπακοή το θέλημα του Θεού.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός την ονομάζει μητέρα όλων των πιστών, που αδιάκοπα πρεσβεύει για τον κόσμο. Όλοι οι Πατέρες συμφωνούν σε ένα σημείο: η Παναγία δεν κρατά ποτέ τον άνθρωπο κοντά στον εαυτό της, αλλά πάντοτε τον οδηγεί στον Υιό της, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό.
Γι’ αυτό και η ουσία δεν βρίσκεται τόσο στη διατύπωση της ευχής, όσο στο περιεχόμενο της καρδιάς που την προσφέρει. Όταν λέω «Καλή Παναγιά», δεν αποδίδω κάποιο νέο όνομα ή κάποιο δόγμα στην Παναγία. Εκφράζω την επιθυμία μου να αξιωθούμε να ζήσουμε τη μεγάλη γιορτή της, να χαρούμε την παρουσία της στη ζωή της Εκκλησίας και να δεχθούμε τις μητρικές της πρεσβείες.
Ασφαλώς, αν κάποιος προτιμά να χρησιμοποιεί μια πιο ακριβή εκκλησιαστική διατύπωση, αυτό είναι απολύτως σεβαστό. Όμως δεν θα πρέπει να θεωρούμε λανθασμένο ή να επικρίνουμε εκείνον που, με απλότητα και ευλάβεια, εύχεται «Καλή Παναγιά». Η Εκκλησία ποτέ δεν αντιμετώπισε με αυστηρότητα τις ευσεβείς λαϊκές εκφράσεις, όταν αυτές δεν αλλοιώνουν την πίστη και δεν εισάγουν πλάνη.
Ο Κύριος μάς αποκάλυψε ότι το γνώρισμα των μαθητών Του είναι η αγάπη: «Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλήλοις» (Ιω. 13,35). Και ο απόστολος Παύλος μάς προτρέπει να λέμε την αλήθεια «ἐν ἀγάπῃ» (Εφ. 4,15). Αυτή η ισορροπία είναι το γνήσιο ορθόδοξο φρόνημα.
Ας μην επιτρέψουμε, λοιπόν, σε μια ευχή που γεννήθηκε για να εκφράσει αγάπη και ευλογία να γίνει αιτία διχασμού ή αντιπαράθεσης. Είναι προτιμότερο να βοηθήσουμε τον αδελφό μας να αγαπήσει περισσότερο την Παναγία, να συμμετάσχει στις Παρακλήσεις, να νηστέψει, να εξομολογηθεί, να κοινωνήσει και να ζήσει τη γιορτή της Εκκλησίας, παρά να σταθούμε αποκλειστικά σε μια λέξη.
Η Παναγία δεν ζητά από εμάς λεκτικές τελειότητες. Μας δείχνει τον δρόμο της ταπείνωσης, της υπακοής και της ολοκληρωτικής εμπιστοσύνης στον Θεό. Αυτή είναι η μεγαλύτερη τιμή που μπορούμε να της αποδώσουμε: να μιμηθούμε την πίστη και την καθαρότητα της ζωής της.
Επομένως, είτε ευχηθούμε «Καλή Παναγιά», είτε «Καλή εορτή της Παναγίας», είτε «Καλό Δεκαπενταύγουστο», είτε «Η Παναγία μαζί σου», ας το κάνουμε με ειλικρινή αγάπη, ταπείνωση και πίστη. Γιατί αυτό που δίνει αξία στην ευχή δεν είναι μόνο οι λέξεις, αλλά η καρδιά που τις γεννά.
Εύχομαι σε όλους να έχουμε μια ευλογημένη πορεία προς την Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου, με μετάνοια, ειρήνη, προσευχή και αγάπη. Και είθε, με τις πρεσβείες της Παναγίας, να πλησιάζουμε καθημερινά όλο και περισσότερο τον Χριστό, που είναι η αρχή, το τέλος και ο σκοπός της ζωής μας.
Και όπως λένε στα νησιά μας από χρόνια πολλά “Καλή Παναγιά”.