Η εορτή της Πεντηκοστής στο Κάστρο του Διδυμοτείχου συνδέεται ιστορικά με θαυμαστά γεγονότα, όπως αυτό της διάσωσης των πολιορκημένων υπερασπιστών του Κάστρου από τους Λατίνους την άνοιξη του 1205.
Όπως η Κωνσταντινούπολη το 626 διεσώθη με την μεσιτεία της Υπερμάχου Στρατηγού από την πολιορκία των Αβάρων και ο λαός έψαλε τον Ακάθιστο Ύμνο, έτσι και στο Διδυμότειχο οι “ελεύθεροι πολιορκημένοι” έκαναν τη δική τους “έξοδο” με τη λιτανεία των θαυματουργών εικόνων του Χριστού και της Παναγίας από την εκκλησία του Σωτήρος Χριστού στα τείχη του Φρουρίου, με μοναδικό εφόδιο την σταθερή και ακλόνητη πίστη τους στο Θεό. Μια ξαφνική νεροποντή είχε σαν αποτέλεσμα να πλημμυρίσει ο Ερυθροπόταμος, που ως φυσική τάφρος περιβάλλει το Κάστρο, και να παρασύρει το στρατόπεδο των επίδοξων κατακτητών του και να λυθεί η πολιορκία. Το γεγονός αυτό αποδόθηκε στην επέμβαση του Κυρίου και της Παναγίας Μητέρας Του, που μέσα στο πέρασμα των αιώνων, μέχρι σήμερα, προστατεύουν τους ακρίτες μας.
Μέχρι σήμερα το διήμερο της Πεντηκοστής και της Δευτέρας του Αγίου Πνεύματος είναι μια ατέρμονη λιτανεία των δυο αυτών εικόνων μέσα στο Κάστρο, με τη συμμετοχή των πιστών, που αυτές τις μέρες, κρατώντας κατά το έθος φύλλα καρυδιάς, με ευλάβεια προσέρχονται για να τις προσκυνήσουν αλλά και να μυηθούν από την εμπειρία των προγόνων τους και να οπλισθούν από την πίστη και την θυσία τους.
Το εσπέρας της παραμονής της εορτής ο οικείος Μητροπολίτης κ. Δαμασκηνός προέστη της ακολουθίας του Πανηγυρικού Εσπερινού και ευλόγησε τους άρτους στον μεταβυζαντινό Ναό του Σωτήρος Χριστού, όπου και ιερούργησε την επομένη το πρωί της Κυριακής της Πεντηκοστής. Αντί κοινωνικού ανεγνώσθη η επίκαιρη Εγκύκλιος του Σεβασμιωτάτου, ο οποίος, μεταξύ άλλων, γράφει:
«…Σήμερα οἱ συγκεντρωμένοι στό ὑπερῷο τῆς Ἁγίας Σιών μαθητὲς τοῦ Κυρίου λαμβάνουν τὴ χάρη, τὸν φωτισμό, τὴ δύναμη καὶ τὴν ἁγιότητα ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, γιὰ νὰ διασκορπισθοῦν στὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης καὶ νὰ κηρύξουν στὴν ἀνθρωπότητα τὴ σωτηρία καὶ τὴ λύτρωση. Οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι ἀνακαινίζονται ἀπὸ τὸν Παράκλητο, ποὺ μὲ τὴ μορφὴ τῶν πυρίνων γλωσσῶν ἀγγίζει τὶς ὑπάρξεις τους. Ἐκεῖνος, ὁ Οὐράνιος Βασιλεύς, τὸ Πνεῦμα τῆς Ἀληθείας, ποὺ εἶναι «πανταχοῦ παρὼν καὶ τὰ πάντα πληρῶν», ἐκχέει μὲ μυστικὸ τρόπο τὴν Σοφία τοῦ Θεοῦ στὶς ψυχές τους. Ἔτσι οἱ ἀγράμματοι ψαράδες γίνονται πυρφόροι ἀνακαινιστὲς τῆς ἀνθρωπότητας. Ὡς φορεῖς τῆς θεϊκῆς γνώσεως γίνονται καθηγητὲς καὶ διδάσκαλοι τῶν πιστῶν. Μὲ τὴ δική τους ἐμπειρία κηρύττουν στόν κόσμο τὰ θαυμαστὰ ἀποτελέσματα τῆς εὐεργεσίας τοῦ Θεοῦ.
»Τὸ Ἅγιον Πνεῦμα δὲν κατέρχεται, ὅμως, μόνον στοὺς Ἀποστόλους. Ὁ Παράκλητος ἐκχέεται σὲ κάθε ἄνθρωπο ποὺ ἔχει βαπτισθεῖ καί εἶναι δεκτικὸς τῆς παρουσίας Του. Λαμπυρίζει νοερὰ στὶς καρδιές τῶν πιστῶν. Τοὺς στηρίζει στὴν πίστη καὶ στὴ σχέση τους μὲ τὸν Χριστό, τοὺς καθαρίζει ἀπὸ τίς παρεκτροπές καὶ τὶς πτώσεις, τοὺς δίδει δύναμη στὸν πνευματικὸ ἀγῶνα τῆς ἀρετῆς, τοὺς ἐμπνέει γιὰ νὰ συνθέτουν ὕμνους καὶ προσευχές, μὲ τὶς ὁποῖες δοξάζουν τὴν Ἁγία Τριάδα. Κάθε πιστὸς ἀπολαμβάνει τὴν προσωπική του Πεντηκοστή, ὅταν ἀνοίξει τὰ φύλλα τῆς ὑπάρξεώς του καὶ παρακαλέσει τὸ Παράκλητο Πνεῦμα νὰ τὸν ἐπισκεφθεῖ, νὰ τὸν καθαρίσει, νὰ τοῦ ἐκπληρώσει κάθε ἀνώτερο πόθο καὶ νὰ δικαιώσει κάθε οὐράνια ἐλπίδα του.
»Ἀγαπητοί μου, εἴμεθα φορεῖς τῆς θεϊκῆς ἀποκαλύψεως, πού λάβαμε τὴν ἡμέρα τῆς βαπτίσεώς μας μὲ τὴ χάρη καὶ τὴ σφραγίδα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ὁπλισθήκαμε μὲ τὰ χαρίσματά Του. Αὐτὸ εἶναι ἡ πηγὴ τῆς συνέσεως, τῆς ἀγαθότητος, τῆς εὐθύτητος. Τό Πνεῡμα εἶναι νοερὸ καὶ ἡγεμονικό, ἀρχοντικὸ καὶ παντοδύναμο. Καθαρίζει τὰ πταίσματα. Εἶναι Θεὸς καὶ μᾶς κάνει θεούς. Εἶναι πνευματικὴ φωτιά, ποὺ μᾶς πυρώνει καὶ μᾶς φλέγει μὲ τὴν ἀγάπη Του. Μᾶς ἀξιώνει νὰ γίνουμε μιμητὲς καὶ διάδοχοι τῶν Ἀποστόλων, τῶν Μαρτύρων, τῶν Ὁσίων, τῶν Δικαίων γιά νὰ συνεχίσουμε τὸ δικό τους ἔργο στὴ σύγχρονη πραγματικότητα καί ταυτόχρονα μᾶς δίδει τή δύναμη νὰ ἀντισταθοῦμε στὰ δηλητήρια τῆς δαιμονικῆς ἐπήρειας τοῦ κόσμου τούτου.
»Σήμερα ὑμνολογοῦμε τὴν ἀποκάλυψη τῆς Τρισήλιου Θεότητος. Ὑποκλινόμεθα καὶ γονατίζουμε κατὰ τὴ δυναμικὴ κάθοδο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἂς καθαρίζουμε μὲ τὴ μετάνοια τὴν ὕπαρξή μας, γιὰ νὰ γίνουμε πνευματοφόροι καὶ σύσκηνοι μὲ τὸν Θεό, ὥστε στὰ πρόσωπά μας νὰ ὑμνεῖται καὶ νὰ δοξολογεῖται ὁ Κύριος ὡς «μία δύναμις, μία σύνταξις, μία προσκύνησις τῆς Ἁγίας Τριάδος».
Ακολούθως ο Σεβασμιώτατος προέστη του Εσπερινού της Γονυκλισίας και εν συνέχεια με τη συμμετοχή στρατιωτικού αγήματος και της στρατιωτικής μουσικής λιτανεύθηκαν οι θαυματουργές εικόνες του Χριστού και της Παναγίας της Καστροπολίτισσας, μέσα στα τείχη του Κάστρου. Η λιτανεία, την οποία συνώδευσαν ο βουλευτής Έβρου Αν. Δημοσχάκης, ο Δήμαρχος Διδυμοτείχου Ρωμύλος Χατζηγιάννογλου, ο Διοικητής της XVI Μεραρχίας υποστράτηγος Παντ. Βασιλειάδης, εκπρόσωποι φορέων και πλήθος πιστών, ολοκληρώθηκε στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Αθανασίου Διδυμοτείχου.
Το πρωί της Δευτέρας του Αγίου Πνεύματος ο Σεβασμιώτατος ιερούργησε στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Αθανασίου, παρουσία των αρχών και πολυπληθούς εκκλησιάσματος. Μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας οι ιερές εικόνες με πάνδημη συμμετοχή λιτανεύθηκαν και πάλι από τον Μητροπολιτικό Ναό στην εκκλησία του Σωτήρος Χριστού.
