Τον κώδωνα του κινδύνου για τη μετεξέλιξη της οικολογικής κρίσης σε οικολογική καταστροφή, αν δεν γίνουν οι σωστές επιλογές στα μέτωπα της πολιτικής και της οικονομίας, έκρουσε ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, κατά την ομιλία του στην επετειακή εκδήλωση για τα 90 χρόνια του επιχειρηματικού ομίλου Ευθυμιάδη που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης την Παρασκευή, 30 Ιανουαρίου 2026.
«Αν η πολιτική στηρίζει επιλογές, οι οποίες λειτουργούν εις βάρος της αειφορίας και της βιώσιμης ανάπτυξης, αν η οικονομία εμμένει στην ιδιονομία της και στην αρχή μεγιστοποίησης του κέρδους, αν οι πόλεμοι συνεχίζουν να προκαλούν με βομβαρδισμούς (…) ρύπανση του εδάφους, των υδάτων και της ατμόσφαιρας, αχρήστευση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων και εξαφάνιση του δασικού πλούτου, τότε είναι βέβαιο ότι το οικολογικό πρόβλημα, το οποίο μετεξελίχθηκε στην οικολογική κρίση, θα οδηγηθεί στην οικολογική καταστροφή» είπε χαρακτηριστικά ο Οικουμενικός Πατριάρχης και πρόσθεσε πως εν τέλει δικαιώνεται η άποψη ότι η περιβαλλοντική απειλή αποτελεί το μεγαλύτερο και κρισιμότερο πρόβλημα, με το οποίο έχει βρεθεί αντιμέτωπη η ανθρωπότητα σε ολόκληρη την ιστορία της.
Το συμφέρον του ανθρώπου είναι αδύνατο να εξυπηρετηθεί σε έναν ρημαγμένο πλανήτη
«Το ζητούμενο» σημείωσε, είναι μια οικολογική πολιτική, μια οικολογική οικονομία, η ειρήνη μεταξύ κρατών, λαών και θρησκειών, ο σεβασμός του ανθρώπου και της φύσης. Όλα αυτά εξυπηρετούν το αληθινό συμφέρον του ανθρώπου, το οποίο είναι αδύνατον να εξυπηρετηθεί επάνω σε έναν ρημαγμένο πλανήτη» υπογράμμισε.
Ο Παναγιώτατος υπενθύμισε πως έχει επανειλημμένως εκφράσει την πεποίθηση ότι η χριστιανική πίστη μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην αντιμετώπιση των μεγάλων προκλήσεων της εποχής μας και τόνισε: «Οι οικολογικές πρωτοβουλίες του Οικουμενικού Πατριαρχείου απελευθέρωσαν δημιουργικές δυνάμεις μέσα στον χριστιανικό κόσμο και ευρύτερα και ανέδειξαν στην πράξη την επικαιρότητα και την εμβέλεια της θεολογικής, κοσμολογίας, ανθρωπολογίας και ηθικής (…)».
Συμπλήρωσε ότι η θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι ότι οι ρίζες του οικολογικού προβλήματος είναι και πνευματικές, θρησκευτικές και ηθικές, όχι μόνον πολιτικές ή μόνον οικονομικές. Εξέφρασε δε την πεποίθηση ότι σε κανένα τομέα της ζωής μας δεν είναι δυνατόν να υπάρξει πραγματική πρόοδος, όταν αυτή εκτυλίσσεται εις βάρος του φυσικού περιβάλλοντος και ότι ο εφησυχασμός ενώπιον της καταστροφής της φύσης ισοδυναμεί με αδιαφορία για τον άνθρωπο.
Ο Παναγιώτατος αναφέρθηκε και στον ιδρυτή του ομίλου Ευθύμιο Ευθυμιάδη, ο οποίος όπως είπε, έφτασε πρόσφυγας από τη Ραιδεστό στη Θεσσαλονίκη και, αν και άφησε όλα τα υπάρχοντά του στην γενέτειρά του, μετέφερε στη νέα του κατοικία «ριζωμένες στην καρδιά του, την εμπιστοσύνη στην πρόνοια του Θεού, την εργατικότητα και την τιμιότητα και το δέσιμο με τη μάνα γη, που χαρίζει στους ανθρώπους όλα τα αγαθά της ζωής, αρκεί αυτοί να τη σέβονται(…)».
Ο άνθρωπος είναι ιερέας της δημιουργίας
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης επισήμανε ακόμη ότι «ο άνθρωπος δεν είναι ο εξουσιαστής της γης, αλλά ο φύλαξ και ο καλός οικονόμος. Η γλώσσα της θεολογίας αποκαλεί τον άνθρωπο ιερέα της δημιουργίας».
Πρόσθεσε πως θεωρεί ιδιαίτερη ευλογία για το Οικουμενικό Πατριαρχείο ότι οι πρωτοβουλίες του στο θέμα της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος, που ξεκίνησαν επισήμως με την Πατριαρχική και Συνοδική Εγκύκλιο του έτους 1989, με την οποία η 1η Σεπτεμβρίου καθιερώθηκε ως ημέρα προσευχών για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, παρήγαγαν καρπούς.
«Έκτοτε η Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως πρωτοστατεί στην προσπάθεια οικολογικής ευαισθητοποίησης και αναδεικνύει εμπράκτως το οικολογικό δυναμικό της Ορθοδοξίας, με επιστημονικά συνέδρια και συμπόσια, με εκκλησιαστικές δράσεις, με διαλέξεις, εκδόσεις βιβλίων, διακηρύξεις και με πολλές άλλες οικολογικές πρωτοβουλίες, σε πολλές εκ των οποίων συνεργαστήκαμε με τον αείμνηστο Πάπα Φραγκίσκο» είπε και πρόσθεσε ότι το ενδιαφέρον της Εκκλησίας για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος δεν γεννήθηκε απλώς ως αντίδραση στη σύγχρονη οικολογική κρίση, αφού στην Ορθοδοξία η εκκλησιαστική ζωή είναι εφαρμοσμένη οικολογία.
Αναλυτικά η καταληκτήριος ομιλία του Οικουμενικού Πατριάρχου κ. κ. Βαρθολομαίου στην επετειακή εκδήλωσιν «90 χρόνια με το βλέμμα στα 100» του Ομίλου Efthymiadis Agrotechnologies στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης:
Τιμιώτατοι ἀδελφοί Ἱεράρχαι,
Ἐντιμότατε κύριε Πρόεδρε τοῦ Ὁμίλου Efthymiadis Agrotechnologies μετά τῶν ἐπιλέκτων στελεχῶν αὐτοῦ,
Ἐντιμότατοι ἐκπρόσωποι Ἀρχῶν καί Θεσμῶν,
Ἐντιμολογιώτατοι Ἄρχοντες Ὀφφικιάλιοι,
Ἐκλεκτή ὁμήγυρις,
Μέ πολλή χαρά εὑρισκόμεθα ἀνάμεσά σας, αὐτήν τήν ὡραία βραδιά τῆς μεγάλης ἑορτῆς τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, τῶν Ἁγίων «Προστατῶν τῶν Ἑλληνικῶν καί Χριστιανικῶν Γραμμάτων», στό μεγαλοπρεπές Μέγαρο Μουσικῆς Θεσσαλονίκης, ἀνταποκριθέντες ἀσμένως στήν εὐγενῆ καί τιμητική πρόσκληση τοῦ Προέδρου τοῦ Ὁμίλου Efthymiadis Agrotechnologies, Ἐντιμοτάτου κυρίου Νικολάου Εὐθυμιάδου.
Εὐχαριστοῦμεν, ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ κυρίου Προέδρου, ὅλα τά στελέχη τοῦ Ὁμίλου γιά τή διοργάνωση αὐτῆς τῆς λαμπρῆς ἐκδήλωσης, μέ προανάκρουσμα τήν μουσική πανδαισία, γιά τήν ὁποία ἐπαινοῦμε τά μέλη τοῦ κουαρτέτου.
Ἐντυπωσιακά ἦταν ὅσα ἀκούσαμε ἀπό τούς τρεῖς ὁμιλητές γιά τήν γέννηση, τήν ἀνάπτυξη καί τήν ἐπέκταση τοῦ Ὁμίλου Efthymiadis Agrotechnologies, ὁ ἱδρυτής τοῦ ὁποίου Εὐθύμιος Εὐθυμιάδης, ἔφθασε πρόσφυγας ἀπό τή Θρᾳκική Ραιδεστό στή Θεσσαλονίκη. Ὁ μακαριστός Εὐθύμιος, ἄν καί ἄφησε ὅλα τά ὑπάρχοντά του στή γενέτειρά του, πῆρε μαζί του, ριζωμένες στήν καρδιά του, τήν ἐμπιστοσύνη στήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ, τήν ἐργατικότητα καί τήν τιμιότητα, τό δέσιμο μέ τή μάννα γῆ πού χαρίζει στούς ἀνθρώπους ὅλα τά ἀγαθά τῆς ζωῆς, ἀρκεῖ αὐτοί νά τήν σέβωνται, νά ἐφαρμόζουν ὀρθῶς τήν ἐντολή τοῦ Θεοῦ πρός τούς Πρωτοπλάστους, «ἐργάζεσθαι καί φυλάσσειν» αὐτόν τόν παράδεισον (Γεν. β’, 15). Ὁ ἄνθρωπος δέν εἶναι ὁ ἐξουσιαστής τῆς γῆς, ἀλλά ὁ «φύλαξ» καί ὁ «καλός οἰκονόμος» της. Ἡ γλῶσσα τῆς θεολογίας ἀποκαλεῖ τόν ἄνθρωπο «ἱερέα» τῆς δημιουργίας.
Ἐπαινοῦμε τόν Ὅμιλό σας, ἀγαπητέ κύριε Πρόεδρε, διότι μαζί μέ τήν εὐαισθησία σας στό θέμα τῆς βιώσιμης ἀγροτικῆς ἀνάπτυξης, ἔχετε στρατευθῆ στόν τρόπο μέ τόν ὁποῖο αὐτή θά καταστῇ ἐφικτή κάτω ἀπό τίς σύγχρονες συνθῆκες καί ἐξελίξεις. Σᾶς συγχαίρουμε ἐπίσης γιά τό γεγονός ὅτι ἀξιοποιεῖτε ἀποτελεσματικά ὅλες τίς δυνατότητες καί εὐκαιρίες πού προσφέρει ἡ σύγχρονη πρόοδος τῆς ἐπιστήμης καί τῆς τεχνολογίας. Ἀκούσαμε ἀπό τούς ὁμιλητές τίς πολλές καί πρωτοπόρες πρωτοβουλίες καί δράσεις τοῦ Ὁμίλου, οἱ ὁποῖες τρέφονται καί ἐκφράζουν τήν πεποίθηση ὅτι σέ κανένα τομέα τῆς ζωῆς μας δέν εἶναι δυνατόν νά ὑπάρξῃ πραγματική πρόοδος, ὅταν αὐτή ἐκτυλίσσεται εἰς βάρος τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος καί ὅτι ὁ ἐφησυχασμός ἐνώπιον τῆς καταστροφῆς τῆς φύσης ἰσοδυναμεῖ καί μέ ἀδιαφορία γιά τόν ἄνθρωπο, ἡ ζωή τοῦ ὁποίου εἶναι ἄρρηκτα συνδεδεμένη μέ τό ὑγιές περιβάλλον.
Χαιρόμεθα γιά τό γεγονός ὅτι γιά τούς στόχους τοῦ Ὁμίλου συνεργάζεσθε μέ τούς πρωτοπόρους παγκοσμίως στόν τομέα τῆς ἀγροτικῆς παραγωγῆς, ὅτι ἀγωνίζεσθε γιά τήν ἀειφορία, γιά τήν ἀντιμετώπιση τοῦ κινδύνου ἐρημοποίησης καλλιεργήσιμων ἐκτάσεων, τῆς λειψυδρίας καί γιά τήν ἐπίλυση ἄλλων ζωτικῶν γιά τόν χῶρο σας θεμάτων.
Θεωροῦμε ἰδιαίτερη εὐλογία γιά τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, ὅτι οἱ πρωτοβουλίες του στό θέμα τῆς προστασίας τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος, πού ξεκίνησαν ἐπισήμως μέ τήν Πατριαρχική καί Συνοδική Ἐγκύκλιο γιά τήν ἑορτή τῆς Ἰνδίκτου τοῦ ἔτους 1989, μέ τήν ὁποία ἡ 1η Σεπτεμβρίου καθιερώθηκε ὡς Ἡμέρα Προσευχῶν γιά τήν προστασία τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος, παρήγαγαν εὐχύμους καρπούς. Ἔκτοτε ἡ Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως πρωτοστατεῖ στήν προσπάθεια οἰκολογικῆς εὐαισθητοποίησης καί ἀναδεικνύει ἐμπράκτως τό οἰκολοφιλικό δυναμικό τῆς Ὀρθοδοξίας, μέ ἐπιστημονικά συνέδρια, μέ ἐκκλησιαστικές δράσεις, μέ διαλέξεις, ἐκδόσεις βιβλίων, διακηρύξεις καί μέ πολλές ἄλλες οἰκολογικές πρωτοβουλίες.
Πρέπει βεβαίως νά γνωρίζετε ὅτι τό ἐνδιαφέρον τῆς Ἐκκλησίας γιά τήν προστασία τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος δέν γεννήθηκε ἁπλῶς ὡς ἀντίδραση στήν σύγχρονη οἰκολογική κρίση. Ἀληθές εἶναι ὅτι τό οἰκολογικό πρόβλημα τοῦ παρόντος ἦταν μόνον ἡ ἀφορμή καί ὄχι ἡ αἰτία τῆς περιβαλλοντικῆς δραστηριοποίησης τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Θεμέλιο τῆς μέριμνας τῆς Ἐκκλησίας γιά τήν κτίση εἶναι ἡ ἴδια ἡ ταυτότης τῆς Ὀρθοδοξίας. Ἡ ἐκκλησιαστική ζωή εἶναι «ἐφαρμοσμένη οἰκολογία», ἔμπρακτη φροντίδα γιά τό περιβάλλον, πηγή τῶν οἰκολογικῶν δράσεών της. Ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ νίκη ἐναντίον ἐκείνων τῶν δυνάμεων, ἀπό τίς ὁποῖες πηγάζουν οἱ οἰκοκαταστροφικές τάσεις.
Δυστυχῶς, ἡ ἀνθρωπότητα καί ὁ πλανήτης γῆ συνεχίζουν νά βιώνουν τίς ἐπώδυνες περιβαλλοντικές ἐπιπτώσεις τῆς παγκόσμιας οἰκολογικῆς κρίσης, πού ἔχει τή σφραγῖδα τοῦ προμηθεϊσμοῦ τοῦ συγχρόνου ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τούς κινδύνους, ἀλλά συνεχίζει νά δρᾷ σάν νά μήν ἐγνώριζε. Οὔτε οἱ ἐμπειρίες μέ τήν κλιματική ἀλλαγή, μέ τίς καταστροφικές πυρκαϊές καί τίς πλημμύρες, μᾶς ἔχουν συνετίσει. Δυστυχῶς, ἐξακολουθοῦν νά ἰσχύουν ὅσα ἔγραψεν ὁ Lynn White τό ἔτος 1967, ὅτι ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι θεωροῦμε τόν ἑαυτό μας «ἀνώτερο ἀπό τή φύση, τήν περιφρονοῦμε, εἴμαστε ἕτοιμοι νά τή χρησιμοποιήσουμε γιά νά ἱκανοποιήσουμε ἀκόμη καί τό πιό ἀσήμαντο καπρίτσιο μας» (L. White, «Οἱ ἱστορικές ρίζες τῆς οἰκολογικῆς μας κρίσης», στό ἔργο: Σ. Σαρίκας (ἐπιμ.), Ἡ φωτιά τοῦ Προμηθέα, ἐκδ. Νησίδες, Ἀθήνα 1998, σ. 46).
Ἄν ἡ πολιτική στηρίζει ἐπιλογές, οἱ ὁποῖες λειτουργοῦν εἰς βάρος τῆς ἀειφορίας καί τῆς βιώσιμης ἀνάπτυξης, ἄν ἡ οἰκονομία ἐμμένει στήν «ἰδιονομία» της καί στήν ἀρχή μεγιστοποίησης τοῦ κέρδους, ἄν οἱ πόλεμοι συνεχίζουν νά προκαλοῦν, μέ βομβαρδισμούς καί τήν ἐκδικητική μανία, ρύπανση τοῦ ἐδάφους, τῶν ὑδάτων καί τῆς ἀτμόσφαιρας, ἀχρήστευση καλλιεργησίμων ἐκτάσεων καί ἐξαφάνιση τοῦ δασικοῦ πλούτου, τότε εἶναι βέβαιον ὅτι τό οἰκολογικό πρόβλημα, τό ὁποῖο μετεξελίχθηκε σέ οἰκολογική κρίση, θά ὁδηγήσῃ στήν οἰκολογική καταστροφή. Ἐν τέλει, δικαιώνεται ἡ ἄποψη ὅτι ἡ περιβαλλοντική ἀπειλή ἀποτελεῖ τό μεγαλύτερο καί κρισιμώτερο πρόβλημα, μέ τό ὁποῖο ἔχει βρεθῆ ἀντιμέτωπη ἡ ἀνθρωπότητα σέ ὁλόκληρη τήν ἱστορία της. Τό ζητούμενο εἶναι μία οἰκοφιλική πολιτική, μία οἰκολογική οἰκονομία, ἡ εἰρήνη μεταξύ κρατῶν, λαῶν καί θρησκειῶν. σεβασμός τοῦ ἀνθρώπου καί τῆς κτίσης. Ὅλα αὐτά ἐξυπηρετοῦν τό ἀληθινό συμφέρον τοῦ ἀνθρώπου, τό ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον νά ἐξυπηρετηθῇ ἐπάνω σέ ἕνα «ρημαγμένο πλανήτη».
Ἔχουμε ἐκφράσει πολλές φορές τήν πεποίθησή μας ὅτι ἡ χριστιανική πίστη μπορεῖ νά συμβάλῃ καθοριστικά στήν ἀντιμετώπιση τῶν μεγάλων προκλήσεων τῆς ἐποχῆς μας. Οἱ οἰκολογικές πρωτοβουλίες τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ἀπελευθέρωσαν δημιουργικές δυνάμεις μέσα στόν χριστιανικό κόσμο καί εὐρύτερα, καί ἀνέδειξαν, στήν πράξη, τήν ἐπικαιρότητα καί τήν ἐμβέλεια τῆς θεολογικῆς κοσμολογίας, ἀνθρωπολογίας καί ἠθικῆς, τοῦ εὐχαριστιακοῦ ἤθους καί τῆς Ὀρθόδοξης πνευματικότητας. Τυγχάνει μάλιστα γενικῆς ἀποδοχῆς ἡ θέση τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας ὅτι οἱ ρίζες τοῦ οἰκολογικοῦ προβλήματος εἶναι πνευματικές, θρησκευτικές καί ἠθικές.
Ἐκλεκτοί παρόντες,
Σέ μιά ἐποχή κατά τήν ὁποία ἡ κλιματική ἀλλαγή δέν εἶναι μελλοντικό σενάριο, ἀλλά σκληρή πραγματικότητα, μέ τίς ἐπώδυνες καταστροφικές συνέπειές της, οἱ ὁποῖες δέν γνωρίζουν σύνορα κρατῶν καί ὅρια πολιτισμῶν, μέ τή μαζική μετανάστευση γιά κλιματικούς λόγους, τόν ὑποσιτισμό καί τήν πεῖνα νά μαστίζουν τόν πλανήτη, μέ τήν λειψυδρία καί τήν ἐρημοποίηση νά αὐξάνωνται ταχύτατα, οἱ πρωτοβουλίες καί ἡ εὐρύτερη συμβολή τοῦ Ὁμίλου Εὐθυμιάδη δείχνουν πρός τήν κατεύθυνση γιά νά ἀποφευχθοῦν ἀπευκταῖες ἐξελίξεις. Ἡ λύση δέν εἶναι δυνατόν νά δοθῇ οὔτε χωρίς τή συμβολή τῆς ἐπιστήμης καί τῆς τεχνολογίας, οὔτε χωρίς συνεργασία τῶν κρατῶν καί τῶν λαῶν, οὔτε χωρίς σωστές πολιτικές ἐπιλογές καί ἀποφάσεις, οὔτε χωρίς τήν συνδρομή τῶν θρησκειῶν καί τῶν οἰκολογικῶν κινημάτων. Τά οἰκολογικά καί τά κοινωνικά προβλήματα εἶναι ἀλληλένδετα. Καί εἶναι βέβαιο ὅτι εἶναι ἀδύνατον νά ὑπάρξῃ οἰκολογική δραστηριότητα, ἡ ὁποία νά μή συνδυάζεται μέ ἐνδιαφέρον γιά τόν σεβασμό τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου καί ἀντιστρόφως.
Εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἡ στοχοθεσία τοῦ Ὁμίλου Efthymiadis Agrotechnologies τρέφεται ἀπό γνήσιο ἐνδιαφέρον γιά τόν ἄνθρωπο καί τήν ἀξία τήν ὁποία ἔχει δώσει σέ αὐτόν ἡ χριστιανική θεώρησή του ὡς δημιουργήματος «κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ καί καθ᾿ ὁμοίωσιν Αὐτῷ», ὡς τοῦ ὄντος γιά τή σωτηρία τοῦ ὁποίου σαρκώθηκε ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, σωτηρία πού εἶναι ἀλληλένδετη μέ τήν ἀνακαίνιση ὁλόκληρης τῆς δημιουργίας. Προφανέστατα, ἡ βιώσιμη ἀνάπτυξη δέν ἔχει μόνον οἰκονομικές παραμέτρους. Τό μέλλον μας συναρτᾶται μέ τόν σεβασμό τῶν πνευματικῶν ἀξιῶν καί τῶν οἰκουμενικῶν ἠθικῶν ἀρχῶν. Ὅταν φαλκιδεύεται ἡ ἱερότητα τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου καί θίγεται ἡ ἀκεραιότητα τῆς κτίσης εἶναι ἀδύνατον νά ὁμιλοῦμε περί προόδου καί ἀνάπτυξης.
Στό πνεῦμα αὐτό, συγχαίρουμε ὅλους τούς συντελεστάς τῆς παρούσης ὡραίας ἐπετειακῆς ἐκδήλωσης, τούς ὁμιλητές καί τούς μουσικούς, καί εὐχόμεθα στόν Ὅμιλο Efthymiadis Agrotechnologies καλλίκαρπη συνέχιση τῆς σπουδαίας προσφορᾶς του πολύ πέραν τῶν 100 χρόνων. Μεταφέροντες δέ πρός ὅλους σας καί τούς ἀγαπημένους σας τήν εὐλογία τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἐπικαλούμεθα γιά τόν καθένα σας τήν χάριν καί τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ τῆς σοφίας καί τῆς ἀγάπης.
(Φωτογραφίες: ΑΠΕ-ΜΠΕ/Ν. Αρβανιτίδης)