Ο Πατριάρχης Θεόφιλος στη ρωσική εκκλησία της Αγίας Τριάδος στα Ιεροσόλυμα

Η εορτή της επιφοίτησης του Αγίου Πνεύματος εορτάστηκε τη Δευτέρα, 19 Μαΐου / 1 Ιουνίου 2026 στη ρωσική εκκλησία της Αγίας Τριάδος του Πατριαρχείου Μόσχας, η οποία βρίσκεται στη Δυτική Ιερουσαλήμ, όπου εδρεύει η Ρωσική Πνευματική Αποστολή (Missia).

Της πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας, επί τη εορτή της Δευτέρας του Αγίου Πνεύματος, προέστη η Α.Θ.Μ. Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος, ως προσκεκλημένος της εν λόγω αντιπροσωπείας. Με τον Μακαριώτατο συλλειτούργησαν ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναζαρέτ κ. Κυριακός, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Καπιτωλιάδος κ. Ησύχιος, ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντίνης κ. Αρίσταρχος, Γέρων Αρχιγραμματέας, Αγιοταφίτες Ιερομόναχοι, μεταξύ των οποίων πρώτος ο Γέρων Καμαράσης Αρχιμανδρίτης π. Νεκτάριος, ο Προϊστάμενος της Αποστολής Αρχιμανδρίτης π. Βασσιανός, ο Αρχιμανδρίτης π. Ρωμανός της Ρωσικής Εκκλησίας της Διασποράς (ROCOR), ιερείς αραβόφωνοι, ρωσόφωνοι και ρουμανόφωνοι, ο Αρχιδιάκονος π. Μάρκος, ο Ιεροδιάκονος π. Ευλόγιος και διάκονοι του Πατριαρχείου Μόσχας.

Έψαλλε χορωδία αποτελούμενη από ορθόδοξες μοναχές, ενώ παρόντες ήταν ο Πρέσβης της Ρωσίας κ. Ανατόλι Βικτόροφ και εκκλησίασμα από μοναχούς, μοναχές, πολλούς ρωσόφωνους ορθόδοξους κατοίκους της Ιερουσαλήμ και λίγους προσκυνητές.

Προς το εκκλησίασμα κήρυξε τον θείο λόγο ο Μακαριώτατος, στην ελληνική και τη ρωσική γλώσσα. Στο κήρυγμα του ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος ανέπτυξε τη θεολογία της Πεντηκοστής και τον ζωοποιό ρόλο του Αγίου Πνεύματος.

Ο Προκαθήμενος της Σιωνίτιδος Εκκλησίας υπογράμμισε ότι η εορτή του Αγίου Πνεύματος αποτελεί συνέχεια του μυστηρίου της Πεντηκοστής. Τόνισε ότι το Άγιο Πνεύμα είναι η διαρκής παρουσία του Χριστού στην Εκκλησία, «ὅπλον καί ἀσφάλειαν ἀρραγῆ ταῖς ἡμετέραις ψυχαῖς», ενώ η χάρη Του συνιστά την πηγή του αγιασμού και του φωτισμού των πιστών.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη διδασκαλία των Αγίων Πατέρων περί της θεοποιού ενεργείας του Αγίου Πνεύματος, σημειώνοντας ότι «ἡ ψυχή τοῦ Χριστιανοῦ… ἀδύνατον νά κατορθώσῃ τι τῶν ἀγαθῶν ἄνευ τῆς παρουσίας, τοῦ φωτισμοῦ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος». Παράλληλα, χαρακτήρισε την «πυρίπνοον τοῦ Πνεύματος δρόσον» ως τη φωτιστική ενέργεια που καλείται να δεχθεί κάθε μέλος της Εκκλησίας.

Κλείνοντας, ο Μακαριώτατος ανέδειξε τη σημασία της ενότητας των Ορθοδόξων Εκκλησιών «ἐν τῷ συνδέσμῳ τῆς εἰρήνης καί τῆς ἀγάπης», επισημαίνοντας ότι η κοινή ευχαριστιακή σύναξη των Εκκλησιών Ιεροσολύμων, Ρωσίας και Ρουμανίας αποτελεί ζωντανή μαρτυρία της «ἑνότητος τοῦ Πνεύματος» μέσα στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας.

Αναλυτικά το κήρυγμα του Πατριάρχη Ιεροσολύμων κ.κ. Θεοφίλου:

«Πνεῦμα ὁ Θεός, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν», (Ἰωάν. 4,24), λέγει Κύριος.

Ὁσιολογιώτατε Ἀρχιμανδρῖτα π. Βασσιανέ, ἐκπρόσωπε τοῦ Μακαριωτάτου Πατριάρχου Μόσχας κ.κ. Κυρίλλου ἐν Ἱεροσολύμοις,

Εὐλαβεῖς Χριστιανοί καί προσκυνηταί,

Ἡ Ἁγία τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία συνήγαγε πάντας ἡμᾶς ἐν τῷ ἱερῷ καί περικαλλεῖ τούτῳ Ναῷ τῆς Ἁγίας Τριάδος, ἵνα ἑορτάσωμεν τήν μεθέορτον τῆς Πεντηκοστῆς ἑορτήν, αὐτό τό Πανάγιον καί Ζωοποιόν καί παντοδύναμον Πνεῦμα, τόν Ἕνα τῆς Τριάδος Θεόν, τό ὁμότιμον καί ὁμοούσιον καί ὁμόδοξον τῷ Πατρί καί τῷ Υἱῷ.

Ἡ σημερινή ἑορτή ἀποτελεῖ προέκτασιν τῆς ἑορτῆς τῆς ἡμέρας τῆς Πεντηκοστῆς, κατά τήν ὁποίαν ὁ Παράκλητος, τό Ἅγιον Πνεῦμα, οὐσιωδῶς ἐπεδήμησεν τοῖς ἁγίοις Ἀποστόλοις ἐν εἴδει πυρίνων γλωσσῶν, καθίσαν ἐφ’ ἕνα ἕκαστον αὐτῶν ἐν τῷ ὑπερῴῳ, ἐν ᾧ ἦσαν καταμένοντες (Πρβλ. Πράξ 2,3). Ἡ ἐπιδημία δέ αὕτη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος δέν εἶναι ἄλλη ἀπό την ἐπαγγελίαν τοῦ Θεοῦ Πατρός, ὡς ἱστορεῖ ὁ Ἀπόστολος Λουκᾶς λέγων: «καὶ συναλιζόμενος [ὁ Ἰησοῦς] παρήγγειλεν αὐτοῖς [τοῖς Ἀποστόλοις] ἀπὸ ῾Ιεροσολύμων μὴ χωρίζεσθαι, ἀλλὰ περιμένειν τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Πατρὸς ἣν ἠκούσατέ μου· ὅτι ᾿Ιωάννης μὲν ἐβάπτισεν ὕδατι, ὑμεῖς δὲ βαπτισθήσεσθε ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ», (Πράξ. 1, 4-5).

Ἀξιοσημείωτον ὅτι ὁ Ἰησοῦς ὀνομάζει τό Πνεῦμα τό Ἅγιον ἐπαγγελίαν τοῦ Πατρός καί τοῦτο διότι τοῦτο θά ἤρχετο ὑπό τοῦ Θεοῦ Πατρός ὡς εἶχε προαναγγελθῆ ἀφ’ ἑνός μέν ὑπό τῶν προφητῶν καί δή τοῦ Ἰωήλ λέγοντος: «καί ἐχεῶ ἀπό τοῦ Πνεύματός μου ἐπί πᾶσαν σάρκα» (Ἰωήλ 3,1). Καί ἀφ’ ἑτέρου ὡς αὐτός οὗτος ὁ Κύριος ἐβεβαίωσε τούς Ἀποστόλους πρό τοῦ πάθους Αὐτοῦ εἰπών: «Συμφέρει ὑμῖν ἵνα ἐγώ ἀπέλθω. Ἐάν γάρ μή ἀπέλθω, ὁ Παράκλητος οὐκ ἐλεύσεται πρός ὑμᾶς», (Ἰωάν. 16,7). Καί πάλιν «ὅταν δὲ ἔλθῃ ἐκεῖνος, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὁδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν», (Ἰωάν. 16,13). Καί αὖθις: «καὶ ἐγὼ ἐρωτήσω τὸν πατέρα καὶ ἄλλον παράκλητον δώσει ὑμῖν», (Ἰωάν. 14,18), «τό Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὅ παρά τοῦ Πατρός ἐκπορεύεται», (Ἰωάν. 16,13). Καί αὖθις «οὐκ ἀφήσω ὑμᾶς ὀρφανούς· ἔρχομαι προς ὑμᾶς»,  (Ἰωάν. 14,18).

Ἑρμηνεύων τόν Κυριακόν τοῦτον λόγον ὁ Ἅγιος Κύριλλος  Ἀλεξανδρείας λέγει: «οὐκοῦν ἀλλότριον τῆς ἰδίας φύσεως δεικνύς τό Πνεῦμα ὁ Μονογενής, παρά τοῦ Πατρός ἐκπέμπεσθαι τοῖς ἁγίοις εἰπών τόν Παράκλητον, αὐτός ἥξειν ἐπαγγέλλεται καί τήν τοῦ Πατρός τάξιν αὐτοῖς ἀποπληροῦν, ἵνα μή καθάπερ τινές ὀρφανοί τῆς τοῦ προεστηκότος ἐπικουρίας ἔρημοι… ὅπλον οὖν ἄρα καί ἀσφάλειαν ἀρραγῆ ταῖς ἡμετέραις ψυχαῖς δέδωκεν ὁ Πατήρ τό Πνεῦμα Χριστοῦ, τήν αὐτοῦ χάριν τε καί παρουσίαν ἀποπληροῦν».

Αὐτήν ταύτην «τήν χάριν τε καί παρουσίαν» ἀποπληροῖ ἐν τῷ σώματι Αὐτοῦ ὁ Χριστός, τοὐτέστιν «ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, ἥν περιεποιήσατο διά τοῦ ἰδίου αἵματος», (Πράξ. 20,28) καί «ἔδωκεν ἑαυτόν ὑπέρ ἡμῶν, ἵνα λυτρώσηται ἡμᾶς ἀπό πάσης ἀνομίας καί καθαρίσῃ Ἑαυτῷ λαόν περιούσιον, ζηλωτήν καλῶν ἔργων», (Τίτ. 2,14).

Καί μέν χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος δέν εἶναι ἄλλη ἀπό τόν ἁγιασμόν Αὐτοῦ, ὡς λέγει ὁ Μέγας Βασίλειος: «Τό Πνεῦμα τό Ἅγιον πηγή ἁγιασμοῦ ἐστι. Καί ὥσπερ φύσει ἅγιος ὁ Πατήρ, καί φύσει ἅγιος ὁ Υἱός, οὕτω φύσει ἅγιον καί τό Πνεῦμα τό τῆς ἀληθείας· διό καί ἐξαιρέτου καί ἰδιαζούσης τῆς τοῦ Ἁγίου προσηγορίας ἠξίωται». Ὁ δέ ἁγιασμός εἶναι ἡ ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἡ ὁποία εἶναι κοινή καί εἰς τά τρία πρόσωπα τῆς Ἁγίας Τριάδος.

Ἡ ἕνωσις λοιπόν τοῦ πιστοῦ μετά τοῦ Χριστοῦ καταλήγει εἰς τό νά πληροῦται τό πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου ὑπό τοῦ Πνεύματος τοῦ Κυρίου καί τό ὅλον πρόσωπον τοῦ πιστοῦ νά διευθύνηται καί κατέχηται ὑπό τοῦ Χριστοῦ, ὡς ἐπισημαίνει  καί αὖθις ὁ Μέγας Βασίλειος ἐπικαλούμενος τό παράδειγμα τοῦ σιδήρου καί τοῦ πυρός: «Καί ὥσπερ ὁ σίδηρος ἐν μέσῳ τῷ πυρί κείμενος, τό μέν σίδηρος εἶναι οὐκ ἀποβέβληκε, τῇ δέ σφοδροτάτῃ πρός τό πῦρ ὁμιλίᾳ ἐκπυρακτωθείς καί πᾶσαν εἰς ἑαυτοῦ τήν τοῦ πυρός φύσιν ὑποδεξάμενος καί χρώματι καί ἐνεργείᾳ πρός τό πῦρ μεταβέβηκεν· οὕτω καί αἱ ἅγιαι δυνάμεις ἐκ τῆς πρός τό φύσει ἅγιον κοινωνίας, δι’ ὅλης τῆς ἑαυτῶν ὑποστάσεως κεχωρηκότα ἤδη καί συμπεφυσιωμένον τόν ἁγιασμόν ἔχουσιν. Διαφορά δέ αὐταῖς πρός τό Πνεῦμα τό Ἅγιον αὕτη, ὅτι τῷ μέν φύσις ἡ ἁγιωσύνη· ταῖς δέ ἐκ μετουσίας ὑπάρχει τό ἁγιάζεσθαι». [Καί ἁπλούστερον, ὅπως ὁ  σίδηρος, ὅταν εὑρίσκηται μέσα εἰς τὴν φωτιάν, δέν παύει νά εἶναι σίδηρος, λόγῳ ὅμως τῆς ἰσχυροτάτης ἐπαφῆς μέ τὸ πῦρ ἐκπυροῦται, μέσα εἰς τὴν ἰδικὴν του φύσιν δέχεται τὴν φύσιν τοῦ πυρὸς καὶ ὡς πρὸς τὸ χρῶμα καὶ τὴν ἐνέργειαν γίνεται πῦρ. Ἔτσι καὶ αἱ ἅγιαι δυνάμεις, λόγῳ τῆς κοινωνίας /τῆς ἐπαφῆς των πρὸς τὸ φύσει ἅγιον, ἀποκτοῦν τὸν ἁγιασμὸν, ὁ ὁποῖος διήκει δι’ ὅλης τῆς ὑποστάσεως καὶ ταυτίζεται πρὸς τὴν φύσιν των. Ἡ διαφορὰ των πρὸς τὸ Ἅγιον Πνεῦμα εἶναι ὅτι Ἐκεῖνο μὲν εἶναι ἐκ φύσεως Ἅγιον, αὗται δέ ἁγιάζονται κατὰ μετοχήν.

 Ὁ ἅγιος Κύριλλος Ἀλεξανδρείας, ἀναφερόμενος εἰς τὴν δύναμιν, τὸν ἁγιασμὸν καὶ τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος λέγει: «Ὅπλον οὖν ἄρα καὶ ἀσφάλειαν ἀρραγῆ ταῖς ἡμετέραις ψυχαῖς δέδωκεν ὁ Πατὴρ τὸ Πνεῦμα Χριστοῦ τὴν αὑτοῦ χάριν τε καὶ παρουσίαν καὶ δύναμιν ἐν ἡμῖν ἀποπληροῦν. Ἀμήχανον (=ἀδύνατον) γὰρ ἀνθρώπου ψυχὴν κατορθῶσαι τι τῶν ἀγαθῶν, ἤγουν τῶν οἰκείων κρατῆσαι παθῶν, ἢ τῆς τοῦ διαβόλου παγίδος ὀξείας διαδρᾶναι (=ἀποφυγεῖν) τὸ μέγεθος μὴ τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος τετειχισμένην [ψυχὴν] χάριτι, καὶ αὐτὸν ἔχουσαν ἐν ἑαυτῇ διά τοῦτο Χριστόν».

 Ὄντως, εἶναι ἀμήχανον, ἀδύνατον, ἡ ψυχὴ τοῦ Χριστιανοῦ, ὁ ὁποῖος θεωρεῖται τέκνον τῆς Ἐκκλησίας νά κατορθώσῃ τι τῶν ἀγαθῶν ἄνευ τῆς παρουσίας, τοὐτέστιν τοῦ φωτισμοῦ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὡς διατυπώνει τοῦτο ὑμνολογικῶς καὶ ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνὸς λέγων: «Λυτήριον κάθαρσιν ἀμπλακημάτων, πυρίπνοον δέξασθε Πνεύματος δρόσον, ὦ τέκνα φωτόμορφα τῆς Ἐκκλησίας, νῦν ἐκ Σιὼν γὰρ ἐξελήλυθε νόμος, ἡ γλωσσοπυρσόμορφος Πνεύματος χάρις».

 Ἡ «πυρίπνοος τοῦ Πνεύματος δρόσος» εἶναι ἡ φωτιστικὴ ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τὴν ὁποίαν καλούμεθα νά δεχθῶμεν. Καὶ τοῦτο διότι κατὰ τὸν ἅγιον Γρηγόριον τὸν Θεολόγον τὸ φώτισμα, λαμπρότης ἐστὶ ψυχῶν…  φωτὸς μετουσία, σκότους κατάλυσις». Κατὰ δὲ τὸν ὑμνῳδὸν τῆς Ἐκκλησίας «Φῶς ὁ Πατήρ, φῶς ὁ Λόγος, φῶς καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, ὅπερ ἐν γλώσσαις πυρίναις, τοῖς Ἀποστόλοις ἐπέμφθη, καὶ δι’ αὐτοῦ πᾶς ὁ κόσμος φωταγωγεῖται, Τριάδα σέβειν ἁγίαν»· καὶ πάλιν «Ὅτε καταβὰς τὰς γλώσσας συνέχεε, διεμέριζεν ἔθνη ὁ Ὕψιστος· ὅτε τοῦ πυρὸς τὰς γλώσσας διένειμεν, εἰς ἑνότητα πάντας ἐκάλεσε, καὶ συμφώνως δοξάζομεν τὸ πανάγιον Πνεῦμα».

Τὴν ἑνότητα ταύτην, τὴν ἑνότητα δηλονότι πάντων ἡμῶν, τῶν μελῶν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ καὶ βεβαίως τὴν Ἐκκλησίας Αὐτοῦ, παραγγέλλει ὁ θεῖος Παῦλος λέγων: «Παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς ἐγὼ ὁ δέσμιος ἐν Κυρίῳ ἀξίως περιπατῆσαι τῆς κλήσεως ἧς ἐκλήθητε, μετὰ πάσης ταπεινοφροσύνης καὶ πρᾳότητος, μετὰ μακροθυμίας, ἀνεχόμενοι ἀλλήλων ἐν ἀγάπῃ, σπουδάζοντες τηρεῖν τὴν ἑνότητα τοῦ Πνεύματος ἐν τῷ συνδέσμῳ τῆς εἰρήνης», (Ἐφ. 4,1-3).  Τὴν ἑνότητα ταύτην τοῦ Πνεύματος διαδηλοῦμεν σήμερον ἐν τῷ συνδέσμῳ τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀγάπης αἱ ἀδελφαὶ Ὀρθόδοξοι Ἐκκλησίαι Ἱεροσολύμων καὶ Ρωσσίας ὡς καὶ τῆς Ρουμανίας ἐν τῷ μυστηρίῳ τῆς μυστικῆς εὐλογίας, τοὐτέστιν τῆς θείας Εὐχαριστίας, ἔνθα κοινωνοὶ καὶ συμμέτοχοι ἐγενόμεθα τοῦ τιμίου Σώματος καὶ Αἵματος τοῦ Χριστοῦ κατὰ τὴν τέλεσιν τῆς ἀναιμάκτου θυσίας.

Διὸ καὶ μετὰ τοῦ ὑμνῳδοῦ εἴπωμεν: «Πάντα χορηγεῖ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, βρύει προφητείας, ἱερέας τελειοῖ, ἀγραμμάτους σοφίαν ἐδίδαξεν, ἁλιεῖς θεολόγους ἀνέδειξεν, ὅλον συγκροτεῖ τὸν θεσμὸν τῆς Ἐκκλησίας. Ὁμοούσιε καὶ Ὁμόθρονε, τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ, Παράκλητε, δόξα σοι».

Μετά την απόλυση έγινε ανταλλαγή δώρων μεταξύ του Προϊσταμένου της Αποστολής Αρχιμανδρίτη π. Βασσιανού, ως αντιπροσώπου του Πατριαρχείου Μόσχας, και του Μακαριωτάτου Πατριάρχη Ιεροσολύμων κ.κ. Θεοφίλου.

Στη συνέχεια, ο Αρχιμανδρίτης π. Βασσιανός παρέθεσε κέρασμα στο ηγουμενείο της Μονής, ενώ το μεσημέρι παρατέθηκε εόρτια μοναστηριακή τράπεζα.

H αναδημοσίευση του παραπάνω άρθρου ή μέρους του επιτρέπεται μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το ORTHODOXIANEWSAGENCY.GR με ενεργό σύνδεσμο στην εν λόγω καταχώρηση.

Ακολούθησε το ORTHODOXIANEWSAGENCY.gr στο Google News και μάθε πρώτος όλες τις ειδήσεις.