Η Εξόδιος Ακολουθία της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ στη Μητρόπολη Αθηνών

Το «ύστατο χαίρε» στην σπουδαία βυζαντινολόγο Ελένη Γλύκατζη- Αρβελέρ, μια από τις σημαντικότερες μορφές της ιστορικής επιστήμης και της διανόησης, όχι μόνον στην Ελλάδα, αλλά και στο διεθνές στερέωμα, είπαν το μεσημέρι της Παρασκευής (20/2) στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών η ελληνική Πολιτεία, ο πολιτικός κόσμος κι εκπρόσωποι από την ελληνική επιχειρηματική κοινωνία και την ακαδημαϊκή κοινότητα, σε αναγνώριση της μακράς και ανείπωτης προσφοράς της.

Η Εξόδιος Ακολουθία τελέσθηκε χοροστατούντος του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερωνύμου συγχοροστατούντων του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου κ. Ανδρέα ο οποίος εκπροσώπησε τον Οικουμενικό Πατριάρχη και του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Κηφισίας, Αμαρουσίου, Ωρωπού και Μαραθώνος κ. Κυρίλλου.

Την Εξόδιο Ακολουθία παρακολούθησαν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης -ο οποίοι εκφώνησαν επικήδειες ομιλίες- συνοδευόμενος από τη σύζυγό του Μαρέβα Γκραμπόφσκι, ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Κώστας Χατζηδάκης, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο Υπουργός Ανάπτυξης Άκης Θεοδωρικάκος και, μεταξύ άλλων, η Υφυπουργός Μετανάστευσης, Σέβη Βολουδάκη, ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς, η πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, η Μαριάννα Λάτση, ο εφοπλιστής Θανάσης Μαρτίνος, ο Αντιδήμαρχος Οικονομικού Προγραμματισμού του Δήμου Αθηναίων, Γιώργος Γιάνναρος, ο πρώην Πρύτανης του ΕΚΠΑ, Θεόδωρος Φορτσάκης, ο νυν Πρύτανης Γεράσιμος Σιάσος, ο Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας, Φάνης Σπανός, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, Δημήτρης Μάντζος, ο πρώην Υπουργός Άμυνας, Νίκος Αποστολάκης, η βουλευτής Θεοδώρα Τζάκρη, η πρώην Υπουργός Άντζελα Γκερέκου και από τον καλλιτεχνικό κόσμο ο Γιώργος Νταλάρας και η Μιμή Ντενίση.

Αρκετοί δήμαρχοι από πολλές περιοχές της Αττικής και την Ελλάδα παρακολούθησαν επίσης την Εξόδιο Ακολουθία, καθώς η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ είχε τιμηθεί και ανακηρυχθεί επίτιμη δημότης σε πολλές πόλεις της χώρας μας.

Παράλληλα, αρκετοί πολίτες πέρασαν το κατώφλι της Μητρόπολης Αθηνών, αλλά και στάθηκαν υπομονετικά έξω από τον Ναό, περιμένοντας το πέρας της Εξοδίου Ακολουθίας, προκειμένου με ένα θερμό και ειλικρινές χειροκρότημα να αποτίσουν φόρο τιμής στην αξιομνημόνευτη τούτη προσωπικότητα.

Η συγκίνηση των παρισταμένων κατά την έξοδο της σορού στο φέρετρο που ήταν σκεπασμένο με τη γαλανόλευκη, αλλά και τη γαλλική σημαία, ήταν απτή απόδειξη της μεγάλης εκτίμησης που έχαιρε πάνδημα η Ελένη Γλυκατζη-Αρβελέρ, η οποία στη μακρά πορεία της ζωής της συνδέθηκε με σημαντικούς σταθμούς και προσωπικότητες της νεότερης πορείας της χώρας μας, ακόμη κι εάν σε μεγάλο βαθμό σταδιοδρόμησε στο εξωτερικό.

Μέσα από τις ακαδημαϊκές μελέτες της και τις δημόσιες παρεμβάσεις της, η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ εξακτίνωσε πέρα από μια ανανεωμένη και ιδιαίτερη προσέγγιση για το Βυζάντιο, παράλληλα. και μια θετική εικόνα για τη διανόηση της νεότερης Ελλάδας, λειτουργώντας ως πρεσβευτής της σε διεθνές επίπεδο. Τολμηρή προσωπικότητα, είχε το θάρρος να διατυπώνει τη γνώμη της ακόμη και με ρηξικέλευθο τρόπο σε στιγμές κρίσιμες -από τη θητεία της στη Σορβόννη, ίσαμε τις παρεμβάσεις της στον δημόσιο διάλογο την εποχή των μνημονίων.

Αυτό τόνισε και στον επικήδειό του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, επισημαίνοντας πως η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ πέρασε στην αιωνιότητα των σημαντικών Ελληνίδων. Όπως υπογράμμισε, υπήρξε μια ιστορικός που ήθελε να αναμετρηθεί με την ιστορία κι η οποία είχε διαγράψει από το λεξιλόγιό της τη λέξη “αδύνατον”. Ο εφησυχασμός για εκείνη είναι δειλία και δεν ήταν καθόλου δειλή και έθετε όλες τις αλήθειες κάτω από την επιστημονική βάσανο με μόνο γνώμονα τον ορθολογισμό.

Όπως τόνισε ο κ. Τασούλας, η εκλιπούσα έκανε τα αδύνατα δυνατά στο πεδίο της Ιστορίας, ανέσκαψε και έφερε στο προσκήνιο αλήθειες που η Ελλάδα κι η Δύση είχαν ξεχάσει και ανέδειξε την ενότητα και συνέχεια του Ελληνισμού. Παράλληλα, απέδειξε εξ υπαγωγής την ενότητα Ευρώπης και Ελλάδας, μας έμαθε πως το Βυζάντιο ήταν η πρώτη ελληνική αυτοκρατορία μας και μας πρόσφερε τη σύγχρονη μορφή της ελληνικής γλώσσας και την ορθοδοξία, δύο στοιχεία που συνιστούν τη βάση της ελληνικής ταυτότητας. Τέλος, επισήμανε τη διαρκή προτροπή της Γλύκατζη – Αρβελέρ να αναγνωρίσουμε το αγαθό της ενότητας και συνεννόησης.

Στην πορεία της Αρβελέρ από τα προσφυγικά του Βύρωνα ίσαμε τη Σορβόνη, την UNESCO, το ΜΟΜΑ και τις διεθνείς Ακαδημίες, των οποίων υπήρξε εκλεκτό μέλος, αναφέρθηκε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Όπως τόνισε, η Γλύκατζη-Αρβελέρ πέτυχε να γίνει αυτό που ήθελε, μια γέφυρα ανάμεσα στα προσφυγικά και στο διεθνές στερέωμα, εκφράζοντας επιστημονικές απόψεις και δημόσιο λόγο χωρίς αγκυλώσεις. Η προσφορά της, τόνισε, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά, αλλά στο σύνολό της πρέπει να ειδωθεί με βάση τρία στοιχεία: την αγάπη για την πατρίδα και την ιστορία, την έγνοια για τον συνάνθρωπο και κυρίως την τολμηρή άποψη, ανεξάρτητα από τις εφήμερες ενστάσεις που αντιμετωπίζει.

Ο κ. Μητσοτάκης προσέθεσε πως η αφήγησή της είναι μοναδική, καθώς η Γλύκατζη- Αρβελέρ έβλεπε την ιστορία ως κτήμα όλων, ενώ ως πολίτης επέλεγε να μεταφέρει τη γνώση και την εμπειρία, επισημαίνοντας κι αυτός πως για την ίδια, ο εφησυχασμός είναι η μεγαλύτερη δειλία και πως πρέπει να συνειδητοποιήσουμε πως όποιος θέλει να αλλάξει δεν πρέπει να διστάζει.

Ο Πρωθυπουργός τόνισε πως ακόμη κρατά ως κειμήλιο την επιστολή με την οποία το 2015 τον ενθάρρυνε να διεκδικήσει την ηγεσία της ΝΔ λέγοντάς τους “όταν φτωχαίνουμε οι πλούσιοι δεν πλουτίζουν οι φτωχοί κι όταν κυβερνούν οι ανίκανοι φταίνε οι ικανοί”.

Ο Μητροπολίτης Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου κ. Ανδρέας μετέφερε εκ μέρους του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου τον ύστατο χαιρετισμό στη μεγάλη Ελληνίδα που κόσμησε τη Ρωμιοσύνη και την αδιάσπαστη συνέχεια του γένους, με ένα μνημειώδες εκλαϊκευμένο έργο, που ταυτόχρονα υπηρετούσε την επιστήμη.

Ο Σεβασμιώτατος ανέφερε ότι η εκλιπούσα έλεγε ότι «μεγάλωσε με την ιδέα της Κωνσταντινουπόλεως» και της αδιάσπαστης συνέχειας του Ελληνικού Έθνους.

Με το έργο της «Γιατί το Βυζάντιο» αποκατέστησε την αλήθεια αλλά και τη βυζαντινή κληρονομιά. Υπήρξε πνευματική πηγή. «Υπηρέτησε την επιστήμη, εργάστηκε ακατάπαυστα. Και δεν κράτησε τη γνώση ως κτήμα ολιγομελές, αλλά τη διέχυσε στην κοινωνία», είπε, σημειώνοντας ότι το έργο της είναι γέφυρα μεταξύ Ανατολής και Δύσης.

Ολόκληρος ο ύστατος χαιρετισμός του Μητροπολίτη Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου κ. Ανδρέα:

«Ο Παναγιώτατος Οικουμενικός μας Πατριάρχης, Βαρθολομαίος, τον οποίο εκπροσωπώ, προσεύχεται εκ μέσης καρδίας υπέρ αναπαύσεως της κεκοιμημένης, πολυτίμητης αδελφής μας, μακαριστής και μακαρίας Ελένης, και εκφράζει προς την οικογένεια, τους οικείους και την ακαδημαϊκή κοινότητα, τα πατρικά του συλλυπητήρια και την αναστάσιμη παρηγορία της Μητρός Εκκλησίας.

Στεκόμαστε σήμερα με συγκίνηση και ευγνωμοσύνη ενώπιον της μνήμης της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ — της ιστορικού, της ακαδημαϊκού, της στοχάστριας, της Ελληνίδας παγκοσμίου κύρους. Της γυναίκας που ανέτειλε από τον προσφυγικό συνοικισμό του Βύρωνα. Παιδί μικρασιατικής οικογένειας, ανήλθε στα ύπατα αξιώματα της διεθνούς επιστήμης, κοσμώντας με το ήθος και τη σοφία της την Ελλάδα και την Οικουμένη.

Για την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ η ιστορία δεν ήταν απλή καταγραφή γεγονότων· αλλά ζώσα πηγή αυτογνωσίας, πνευματικός καθρέπτης ενός λαού, εσωτερική πατρίδα.

«Μεγάλωσα με την ιδέα της Κωνσταντινουπόλεως», έλεγε· και σε άλλη της εξομολόγηση: «Άλλα στο σχολείο, άλλα στο σπίτι». Στο σπίτι της μνήμης, της Ρωμιοσύνης, της αδιάσπαστης συνέχειας του Γένους.

Μέσα από το ιστορικό πάνθεον του Ελληνισμού, του Γένους και του ελληνικού έθνους κράτους —που βαδίζει προς το τέλος του δευτέρου αιώνα από της ιδρύσεώς του— εκείνη ανέδειξε με ιδιαίτερη έμφαση το Βυζάντιο, «τον ένδοξο βυζαντινισμό μας». Με το μνημειώδες εκλαϊκευμένο έργο της «Γιατί το Βυζάντιο» όχι μόνον υπερασπίσθηκε την ιστορική αλήθεια, αλλά και αποκατέστησε την κληρονομιά της αυτοκρατορίας της Κωνσταντινουπόλεως στη συνείδηση του σύγχρονου Έλληνα. Το έργο αυτό, απόσταγμα πολυετούς έρευνας, υπήρξε πνευματική πηγή, που πρώτα ξεδίψασε την ίδια και κατόπιν όλους εμάς.

Η μακαριστή Ρωμιά Ελένη είχε επίγνωση, ότι η αποκοπή της μνήμης από το πολιτιστικό μας παρελθόν, οδηγεί σε ταυτοτική σύγχυση, όπως και ότι η ιδεολογικά κατευθυνόμενη ιστοριογραφία τραυματίζει την αλήθεια.

Με συνέπεια, θάρρος και νηφαλιότητα υπηρέτησε την επιστήμη, εργάσθηκε ακατάπαυστα στα σπουδαστήρια και στα πανεπιστήμια, δίδαξε, συνέγραψε, φώτισε. Και δεν κράτησε τη γνώση ως κτήμα των ολίγων, αλλά τη διέχυσε στον ευρύτερο περίγυρο,και έτσι κατέστη η ιστορία, κοινό βίωμα και συλλογική συνείδηση. «Την ιστορίαν μου την έγραψα ως θησαυρόν… και όχι ως έργον εφήμερον» (Θουκ. Α΄, 22, 4).

Η επιστημονική της ακτινοβολία υπήρξε λαμπρή, αλλά λαμπρότερη υπήρξε η Κωνσταντινουπολίτικη γέφυρα Ανατολής και Δύσης που οικοδόμησε.

Σήμερα, που ολοκληρώνεται η επίγεια πορεία σου, αγαπητή αδελφή Ελένη, η Εκκλησία δεν αποχαιρετά έναν απλώς διακεκριμένο επιστήμονα. Προπέμπει μία ψυχή που ετίμησε τα άνωθεν δοθέντα τάλαντα, εκ της νοεράς ενέργειας της χάριτος.

Ο Παναγιώτατος Οικουμενικός μας Πατριάρχης σε περιβάλλει όχι μόνον με λόγους τιμής, αλλά κυρίως με τον Λόγο της αναστάσιμης προσευχής, και σε προπέμπει από τα ορατά στα αόρατα, «εν χώρα ζώντων» στην μακαρία ανάπαυση. Αιωνία σου η μνήμη»

H αναδημοσίευση του παραπάνω άρθρου ή μέρους του επιτρέπεται μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το ORTHODOXIANEWSAGENCY.GR με ενεργό σύνδεσμο στην εν λόγω καταχώρηση.

Ακολούθησε το ORTHODOXIANEWSAGENCY.gr στο Google News και μάθε πρώτος όλες τις ειδήσεις.