Κυριακή μετά τα Φώτα

• Του Αρχιμ. Δημητρίου Τζιαφά, Ιεροκήρυκος της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης

«Μετανοεῖτε· ἤγγικεν γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. 4,17)

Αδελφοί μου,

η σημερινή Κυριακή μάς φέρνει στην αρχή του δημοσίου βίου του Κυρίου και μας αποκαλύπτει το πρώτο και θεμελιώδες μήνυμα του Ευαγγελίου. Ο Ιησούς Χριστός, αφού βαπτίστηκε στον Ιορδάνη ποταμό και έλαβε την ουράνια μαρτυρία του Πατρός, αποσύρεται για λίγο στη Γαλιλαία των εθνών, εκεί όπου η πνευματική νύχτα ήταν βαθειά και ο λαός ζούσε μακριά από το φως της αληθείας. Και από εκεί, από τόπο ταπεινό και περιφρονημένο, και όχι από παλάτια ήκέντρα εξουσίας, αρχίζει να ακούγεται ο λόγος που αλλάζει την πορεία της ιστορίας και αποκαλύπτει το σωτήριο θέλημα του Θεού για τον κόσμο: «Μετανοεῖτε· ἤγγικεν γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν».

Ο ιερός Ευαγγελιστής μάς φανερώνει ότι ο Κύριος ξεκινά το σωτηριώδες έργο Του εκεί όπου υπήρχε σκότος· στη Γαλιλαία, όπου ο άνθρωπος ζούσε συγχυσμένος, αποπροσανατολισμένος, αναμεμιγμένος με έθνη και ξένες λατρείες. Και όμως, εκεί ακριβώς έλαμψε πρώτα το φως του Χριστού, όπως είχε προαναγγείλει ο προφήτης Ησαΐας: «Ὁ λαὸς ὁ πορευόμενος ἐν σκότει εἶδε φῶς μέγα» (Ἠσ. 9,2). Ο Χριστός είναι αυτό το φως· ο ήλιος της δικαιοσύνης, που διαλύει το σκοτάδι της πλάνης, φωτίζει τον κόσμο και θερμαίνει την παγωμένη καρδιά του ανθρώπου.

Δεν είναι τυχαίο ότι η πρώτη λέξη του Κυρίου στο δημόσιο κήρυγμά Του δεν είναι «αγαπάτε» ούτε «προσεύχεσθε», αλλά «μετανοεῖτε». Γιατί χωρίς μετάνοια, καμία εντολή δεν μπορεί να ριζώσει στην ψυχή. Η μετάνοια είναι η πύλη απ’ όπου εισέρχεται ο άνθρωπος στην καινούρια ζωή του Θεού. Ο Ιερός Χρυσόστομος εξηγεί ότι ο Χριστός άρχισε από τη μετάνοια, «ὅπως, ὅταν ἀνατείλει ἡ ἡμέρα, νὰ καθαρθῇ πρῶτα ὁ ὁρίζοντας τῆς ψυχῆς καὶ μετὰ νὰ φανερωθεῖ τὸ φῶς τῆς χάριτος» (PG 57, 39). Όσο ο καπνός των παθών γεμίζει τον εσωτερικό μας κόσμο, η θεία λάμψη παραμένει αθέατη.

Αλλά τι σημαίνει πραγματικά «μετανοεῖτε»; Δεν σημαίνει απλή συναισθηματική λύπη, ούτε ενοχή που καθηλώνει τον άνθρωπο στο παρελθόν. Μετάνοια σημαίνει αλλαγή νοός και πορείας· αναστροφή ζωής. Ο άνθρωπος που μετανοεί δεν μένει στο τι ήταν, αλλά βαδίζει προς το τι μπορεί να γίνει εν Χριστώ. Ο θεσπέσιος Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς διδάσκει ότι «μετάνοια ἐστὶν ἡ ἀπόφασις νὰ μεταμορφωθῇ ὁ νοῦς ἀπὸ γήϊνος εἰς θεῖος, νὰ στραφῇ ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὸν ἑαυτὸν του πρὸς τὸν Χριστόν» (PG 151, 33). Γι’ αυτό και η μετάνοια δεν είναι γεγονός μιας στιγμής, αλλά δρόμος συνεχής, πορεία καθημερινή προς την ανάσταση της ψυχής.

Και όταν ο Κύριος προσθέτει τη φράση «ἤγγικεν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν», μας αποκαλύπτει ένα βαθύτερο μυστήριο. Η βασιλεία του Θεού δεν είναι γεωγραφικός τόπος, ούτε μία αόριστη μελλοντική κατάσταση· είναι παρουσία. Όπου είναι ο Χριστός, εκεί είναι και η βασιλεία. Ο μέγας Βασίλειος σημειώνει ότι «βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐστίν, ὅταν ὁ Θεὸς βασιλεύῃ ἐν ἡμῖν» (PG 31, 852). Όταν η καρδιά καθαρίζεται με τη μετάνοια, όταν ο άνθρωπος ανοίγεται στη χάρη, τότε ο Χριστός εγκαθιδρύεται εντός του, και εκεί αρχίζει η αληθινή βασιλεία, όχι ως υπόσχεση μακρινού μέλλοντος, αλλά ως βίωμα παρόντος.

Ο Κύριος δεν κηρύσσει έναν ψυχρό νόμο, ούτε επιβάλλει ένα βαρύ φορτίο. Προσκαλεί σε σχέση. Ο λόγος Του είναι λόγος αγάπης. Δεν λέει «μετανοεῖτε για να σωθείτε», αλλά «μετανοεῖτε, διότι εγώ είμαι πλέον κοντά σας». Όπως τονίζει ο θεόπνευστος Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, «οὐχὶ ἡμεῖς πρῶτοι ἐπορεύθημεν πρὸς τὸν Θεόν, ἀλλ’ ἐκεῖνος πρῶτος ἦλθεν πρὸς ἡμᾶς» (PG 59, 39). Η μετάνοια λοιπόν δεν γεννιέται από φόβο, αλλά αποτελεί απάντηση στην αγάπη που μας προϋπάντησε.

Η Γαλιλαία, όπου ήχησε πρώτα αυτό το κάλεσμα, είναι και η προσωπική Γαλιλαία του καθενός μας. Όλοι κουβαλούμε μέσα μας σκοτεινές περιοχές, αχαρτογράφητα σημεία, αλλά και τόπους ανοιχτούς στο φως. Και ο Χριστός δεν έρχεται στην τελειότητά μας, αλλά στην αδυναμία μας· στην έρημο της ψυχής, για να ανοίξει δρόμο σωτηρίας. Ο Απόστολος Παύλος μας υπενθυμίζει ότι «ὅπου ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, ὑπερεπερίσσευσεν ἡ χάρις» (Ῥωμ. 5,20). Όσο βαθύτερο είναι το σκοτάδι, τόσο λαμπρότερη γίνεται η επέμβαση του Θεού.

Η φράση «ἤγγικεν ἡ βασιλεία» δηλώνει ότι η σωτηρία δεν αναβάλλεται. Ο Χριστός εγγίζει την ιστορία, εγγίζει την προσωπική μας ζωή, εγγίζει την καρδιά μας. Η συνάντηση με τον Θεό δεν είναι μακρινή υπόσχεση, αλλά δυνατότητα παρόντος. Όταν ο άνθρωπος ανοίξει έστω και λίγο την καρδιά του, ο Θεός εγγίζει· και όταν εγγίζει ο Θεός, μεταμορφώνεται ολόκληρος ο κόσμος μέσα του.

Αδελφοί μου,

η εποχή μας μοιάζει ξανά με τη Γαλιλαία των εθνών. Κυριαρχεί σύγχυση, φόβος, απομάκρυνση από το ιερό και το αληθινό. Και πάλι, όμως, ο Κύριος επαναλαμβάνει το ίδιο σωτήριο κάλεσμα: «Μετανοεῖτε· ἤγγικεν γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν». Ας ανοίξουμε, λοιπόν, την καρδιά μας σ’ αυτό το φως. Ας επιστρέψουμε με ταπείνωση, όχι για να δικαιωθούμε, αλλά για να φωτισθούμε. Ας επιτρέψουμε στον Χριστό να βασιλεύσει μέσα μας, όχι ως Κριτής, αλλά ως Πατέρας και Φίλος.

Και τότε, αδελφοί μου, θα κατανοήσουμε ότι η βασιλεία των ουρανών δεν είναι κάπου μακριά. Είναι εδώ, όταν η καρδιά καθαρίζεται, όταν η αγάπη νικά, όταν η μετάνοια ανοίγει δρόμο στο έλεος. Εκεί όπου ο Χριστός βασιλεύει μέσα μας, εκεί ήδη ἤγγικεν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.

Αμήν.

H αναδημοσίευση του παραπάνω άρθρου ή μέρους του επιτρέπεται μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το ORTHODOXIANEWSAGENCY.GR με ενεργό σύνδεσμο στην εν λόγω καταχώρηση.

Ακολούθησε το ORTHODOXIANEWSAGENCY.gr στο Google News και μάθε πρώτος όλες τις ειδήσεις.