Μάνης Χρυσόστομος: Η αξία του «Όσοι πιστοί»

Ο Μητροπολίτης Μάνης κ. Χρυσόστομος Γ΄ με κείμενο που δημοσιεύεται στον ιστότοπο της Ιεράς Μητροπόλεως, αναδεικνύει τη βαθιά πνευματική αξία της φράσης «Ὅσοι πιστοί», όπως αυτή ακούγεται στη Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου και του Ιερού Χρυσοστόμου.

Ο Σεβασμιώτατος υπογραμμίζει ότι η Εκκλησία δεν αναφέρεται σε αριθμητικά μεγέθη, αλλά σε ποιότητα: «Δέν εἶναι θέμα ἀριθμητικῆς, ἀλλά ποιότητας, κατά τό “πολλοί γάρ εἰσίν κλητοί, ὀλίγοι δέ ἐκλεκτοί”». Η γνήσια πίστη, όπως επισημαίνει, δεν επιβάλλεται· εμπεριέχει «τό στοιχεῖο τῆς ἀπόλυτης ἐλευθερίας», σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου «εἰ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν».

Ερμηνεύοντας την παραβολή των ζιζανίων, ο Μητροπολίτης Μάνης αναδεικνύει ότι ο Χριστός «δέν δίνει ἐντολή τῆς ἐκρίζωσης τῶν ζιζανίων στόν παρόντα καιρό», αλλά παραπέμπει την κρίση στον θερισμό. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, «δέν εἴμαστε ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι πού θά κρίνουμε. Ὁ Χριστός εἶναι ὁ Δικαιοκρίτης Κύριος». Η ελπίδα της μετανοίας παραμένει πάντοτε ανοικτή, καθώς «πάντοτε ὑπάρχει ὁ καιρός τῆς μετάνοιας».

Παράλληλα, κάνει λόγο για τις σύγχρονες προκλήσεις αποϊεροποίησης και αποχριστιανοποίησης, ενώ προβάλλεται ως επιτακτικό χρέος «ἡ ἐπανακατήχηση τῶν ἀνθρώπων», όχι ως θεωρητική γνώση, αλλά ως «βιωματική ἐμπειρία στόν μυσταγωγικό καί λειτουργικό χῶρο τῆς Ἐκκλησίας».

Καταληκτικά, ο Σεβασμιώτατος αφήνει ένα καίριο πνευματικό ερώτημα: «Τί θέλουμε ν’ ἀκούσουμε: “Ὦ γενεά ἄπιστος…” ἤ “δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου”;». Και η προτροπή συνοψίζεται απλά και εσωτερικά: «Πρόσεχε σεαυτῷ».

Αναλυτικά το κείμενο του Μητροπολίτη Μάνης κ. Χρυσοστόμου Γ΄ υπό τον τίτλο «Η αξία του “Ὅσοι πιστοί”»:

Εἶναι ἐξόχως χαρακτηριστικό, ὅτι στή Θ. Λειτουργία, τόσο τοῦ Μ. Βασιλείου, ὅσο καί τοῦ Ἱ. Χρυσοστόμου ἀναφέρεται πρό τῆς τελέσεως, τῆς καθ’ αὐτό θείας Μυσταγωγίας, ἡ φράση «Ὅσοι πιστοί». Δηλαδή, ὅσοι εἶναι πιστοί, ὅλοι οἱ πιστοί, μόνον αὐτοί νά παραμείνουν καί νά συνεχίσουν τήν προσευχή πρός τόν Κύριο. Συνεχίζει δέ ἡ ἐκφώνηση τῆς Θ. Λειτουργίας «ἔτι καί ἔτι ἐν εἰρήνῃ τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν».

Εἶναι γεγονός, ὅτι στούς πρώτους χριστιανικούς χρόνους, τήν ὥρα ἐκείνη ἀποχωροῦσαν οἱ κατηχούμενοι καί γενικά οἱ ἀβάπτιστοι καί παρέμεναν μόνο οἱ βεβαπτισμένοι πιστοί χριστιανοί γιά τήν συνέχιση καί τέλεση πλέον τοῦ κυρίου μέρους τῆς Θείας Λειτουργίας, ὅπως ὀνομαζόταν «τῶν πιστῶν». Καί ἀκολουθοῦν οἱ δύο εὐχές τῶν πιστῶν πρό τοῦ Χερουβικοῦ Ὕμνου.

Μέ ἄλλους λόγους καί διαχρονικά, δέν ἀρκεῖ μία καλή συμπεριφορά, μία εὐγενική στάση, ἀλλά ἀπαιτεῖται ἡ αὐθεντική πίστη στήν ἀλήθεια τῆς θείας διδασκαλίας, στή σώζουσα ἀλήθεια, ὅπως ἔχει διατυπωθεῖ στούς Ὅρους καί τούς Κανόνες τῆς Ἐκκλησίας. Μία πίστη στό ὅλο κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου. Καί βέβαια, τό «Ὅσοι πιστοί» ἐμπεριέχει καί τό στοιχεῖο τῆς ἀπόλυτης ἐλευθερίας. Οὐδείς ἐξαναγκάζεται νά εἶναι πιστός ἤ νά ἀποδέχεται τά δόγματα τῆς πίστεως ἤ νά παραμένει στήν Ἐκκλησία. Ὁ λόγος τοῦ Χριστοῦ, «εἰ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν» (Ματθ. 16,24) ἰσχύει ἐν παντί. Καί ὁ Ἀπ. Παῦλος θά ὑπογραμμίσει: «Οὐ δέ τό πνεῦμα Κυρίου, ἐλευθερία» (Β’ Κορ. 3,17) καί «τῇ ἐλευθερίᾳ ἡμᾶς Χριστός ἠλευθέρωσεν» (Γαλ. 5,1).

Ἔχει, λοιπόν, πνευματική ἀξία τό «ὅσοι πιστοί». Καί δέν εἶναι θέμα ἀριθμητικῆς, ἀλλά ποιότητας, κατά τό «πολλοί γάρ εἰσίν κλητοί, ὀλίγοι δέ ἐκλεκτοί» (Ματθ. 22,14).

Ἐν προκειμένῳ, ἰσχύει καί ἡ δύσκολη παραβολή τῶν ζιζανίων, ὅσο καί ἄν φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως παράδοξο. Δίδαξε ὁ Κύριος: «Ὡμοιώθη ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ σπείραντι καλὸν σπέρμα ἐν τῷ ἀγρῷ αὐτοῦ», δηλαδή, ἔγινε ὁμοία ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἡ ἐκκλησία, ἐδῶ ἡ ἐπί γῆς ὁρατή ἐκκλησία, πρός ἄνθρωπο πού ἔσπειρε καλό σπόρο στό χωράφι του. Στή συνέχεια, «ἐν δὲ τῷ καθεύδειν τοὺς ἀνθρώπους ἦλθεν αὐτοῦ ὁ ἐχθρὸς καὶ ἐπέσπειρεν ζιζάνια ἀνὰ μέσον τοῦ σίτου καὶ ἀπῆλθεν ὅτε δὲ ἐβλάστησεν ὁ χόρτος καὶ καρπὸν ἐποίησεν, τότε ἐφάνη καὶ τὰ ζιζάνια προσελθόντες δὲ οἱ δοῦλοι τοῦ οἰκοδεσπότου εἶπον αὐτῷ· Κύριε, οὐχὶ καλὸν σπέρμα ἔσπειρας ἐν τῷ σῷ ἀγρῷ; πόθεν οὖν ἔχει ζιζάνια; ὁ δὲ ἔφη αὐτοῖς· Ἐχθρὸς ἄνθρωπος τοῦτο ἐποίησεν. Οἱ δὲ δοῦλοι αὐτῷ λέγουσιν· Θέλεις οὖν ἀπελθόντες συλλέξωμεν αὐτά; ὁ δέ φησιν· Οὔ, μήποτε συλλέγοντες τὰ ζιζάνια ἐκριζώσητε ἅμα αὐτοῖς τὸν σῖτον ἄφετε συναυξάνεσθαι ἀμφότερα μέχρι τοῦ θερισμοῦ· καὶ ἐν καιρῷ τοῦ θερισμοῦ ἐρῶ τοῖς θερισταῖς· Συλλέξατε πρῶτον τὰ ζιζάνια καὶ δήσατε αὐτὰ εἰς δέσμας πρὸς τὸ κατακαῦσαι αὐτά, τὸν δὲ σῖτον συναγάγετε εἰς τὴν ἀποθήκην μου». (Ματθ. 13,24-30).

Κάμνει ἰδιαίτερη ἐντύπωση, ὅτι στήν παραβολή αὐτή, ὁ Χριστός δέν δίνει ἐντολή τῆς ἐκρίζωσης τῶν ζιζανίων στόν παρόντα καιρό, ἀλλά λέγει: «Ἀφήσατε νά μεγαλώσουν καί αὐτά (τά ζιζάνια) μέχρι τόν θερισμό, δηλ. μέχρι τήν τελική κρίση κατά τήν ὁποία οἱ ἀγαθοί (ὁ σῖτος) στή Βασιλεία τοῦ Θεοῦ θά εἰσέλθουν καί οἱ ἄλλοι οἱ πονηροί (τά ζιζάνια) θά παραδοθοῦν στήν ἀπώλεια.

Κατά συνέπειαν, δέν εἴμαστε ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι πού θά κρίνουμε. Ὁ Χριστός εἶναι ὁ Δικαιοκρίτης Κύριος. Λέγει ὁ Ἱερός Χρυσόστομος, ὅτι αὐτά τά ζιζάνια εἶναι δυνατόν νά μεταβληθοῦν σέ σίτο. Δηλαδή οἱ ἄνθρωποι ἀπό ἄδικοι νά γίνουν δίκαιοι καί ἀπό ἀσεβεῖς καί ἄπιστοι, πιστοί καί εὐσεβεῖς. Ὅπως γράφει καί ὁ Ἀπ. Παῦλος πρός τόν μαθητή του τόν Τιμόθεο: «Δοῦλον Κυρίου οὐ δεῖ μάχεσθαι, ἀλλ’ ἤπιον εἶναι πρός πάντας, διδακτικόν, ἀνεξίκακον ἐν πραότητι παιδεύοντα τούς ἀντιδιατιθεμένους, μήποτε δῶ αὐτοῖς ὁ Θεός μετάνοιαν εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας» (Β’ Τιμοθ. 2,24-26). Πάντοτε ὑπάρχει ὁ καιρός τῆς μετάνοιας.

Παρατηροῦμε ἀκόμη, ὅτι ὁ σῖτος καί τά ζιζάνια πού μεγαλώνουν μαζί εἶναι στό ἴδιο χωράφι καί τό ἴδιο νερό ἀπορροφοῦν ἀπό τή γῆ, δηλαδή, τόσο οἱ ἀγαθοί ὅσο καί οἱ πονηροί ἀκροῶνται τόν ἴδιο θεῖο λόγο. Ὅμως οἱ πονηροί διαστρέφουν τήν ἀλήθεια καί δέν ἐπιτελοῦν τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ, γι’ αὐτό τελικά τιμωροῦνται. Ἔτσι ὑπογραμμίζει ὁ Μ. Βασίλειος ὅτι: «Ταῦτα (=τά ζιζάνια) παρουσιάζουν πλήρη τήν εἰκόνα τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, πού παραχαράσσουν τάς διδασκαλίας τοῦ Κυρίου καί δέν εἶναι γνήσιοι μαθητοί τοῦ θείου λόγου, ἀλλά ἔχουν διαφθαρεῖ ἀπό τήν διδασκαλία τοῦ πονηροῦ καί ἀναμιιγνύονται μέ τό ὑγιές σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, πρός τόν σκοπό νά βλάψουν ἐκ τοῦ ἀφανοῦς καί τούς ἁπλοϊκωτέρους ἐκ τῶν Χριστιανῶν, γι’ αὐτό καί χρειάζεται ἰδιαίτερη προσοχή». «Ὅσοι πιστοί», λοιπόν, προτρέπει ἡ Ἐκκλησία.

*

Ὡστόσο, ὑπάρχουν συνάνθρωποί μας, οἱ ὁποῖοι δέν συμπεριλαμβάνονται στό «ὅσοι πιστοί». Εἶναι λυπηρό ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ἐκτός τοῦ «ὅσοι πιστοί» προχωροῦν σέ ἀντιχριστιανικές ἐνέργειες καί σέ ἀντιεκκλησιαστικές πράξεις μέ βασικό σκεπτικό καί κριτήριο τήν ἰδεολογική σύγχυση, τήν δικανική – σχολαστική ἀντίληψη γιά τό Θεό, τήν ἐγωϊστική αὐτάρκεια, τήν ἀπόρριψη τῆς πρόνοιας καί συγγένειας τοῦ ἀνθρώπου μέ τό Ἀρχέτυπο τῆς ὕπαρξης, τόν Πλάστη καί Δημιουργό, τόν ἀληθινό Θεό. Οἱ πρωτοκορυφαίοι Πέτρος καί Παῦλος, ἐν προκειμένῳ, εἶναι σαφεῖς. Γράφουν πολύ χαρακτηριστικά: «Ἐλεύσονται ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν ἐμπαίκται κατά τάς ἰδίας ἐπιθυμίας αὐτῶν πορευόμενοι» (Β’ Πέτρ. 3,3) καί «Ἔσται γάρ καιρός ὅτε τῆς ὑγιαινούσης διδασκαλίας οὐκ ἀνέξονται… ἐπί δέ τούς μύθους ἐκτραπήσονται» (Β’ Τιμοθ. 4,3-4). Ἐδῶ, ἀκριβῶς, φανερώνεται ἡ ἀστοχία τοῦ ἀλλοτριωμένου ἀνθρώπου, ἀκριβῶς ἐπειδή οἱ πράξεις ἀποκαλύπτουν τό ἐσώτατο μυστήριο τῆς ὕπαρξης καί τῆς στάσεως ἔναντι τοῦ Θεοῦ, ἀσφαλῶς ἐπειδή κάθε ἐνέργεια τοῦ ἀνθρώπου συνδέεται μέ τήν ἠθική ἀξιολόγηση πού κάμνει ὁ ἄνθρωπος, μέ τό περιεχόμενο τῆς καρδιᾶς του, μέ τήν κοινωνία ἤ ὄχι μέ τόν Πλάστη του.

Ὡστόσο, ὁ χωρισμός αὐτός τοῦ αὐτονομημένου ἀνθρώπου δέν βλάπτει τόν Θεό, ἀλλά τόν ἴδιο τόν ἄνθρωπο. Ἡ ἀπομάκρυνση δέν εἶναι πρόβλημα τοῦ Θεοῦ, ἀλλά πρόβλημα τοῦ ἀνθρώπου. Μή ξεχνᾶμε, ὅτι ὁ ἥλιος ὑπάρχει καί ἐνεργεῖ ἀνεξάρτητα ἀπό τήν γνώμη πού ἔχουν γι’ αὐτόν οἱ ἄνθρωποι. Τό ἴδιο συμβαίνει καί μέ τό Θεό. Ὁ ἄνθρωπος αὐτοτιμωρεῖται καί στρέφεται σέ λαθεμένη κατεύθυνση καί φεύγει, κρύβεται ὡς ὁ Ἀδάμ ἀπό τόν Θεό. Στή συνάφεια αὐτή ἐντάσσεται τό μυστήριο τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου, ἡ θεώρηση τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος, ἡ διάκριση τῶν φύλων, ἡ ὕπαρξη τῆς ψυχῆς, ἡ γέννηση καί ὁ θάνατος, ὁ γάμος, ἡ οἰκογένεια, ἡ σχέση μέ τήν ὑλική κτίση. Προφανῶς καί τά εἰδικότερα θέματα, ὅπως ἐπί παραδείγματι, ἡ διακοπή τῆς κυοφορίας, ἡ καύση τῶν νεκρῶν, ἡ αὐτοχειρία, ἡ εὐθανασία. Ἐν τέλει, τό νόημα καί ὁ σκοπός τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου. Ὅμως, τά παραπάνω βασικά θέματα, δέν προσφέρονται γιά ἐπιφανειακές καί ἐπιπόλαιες τοποθετήσεις, ἀλλά ἀπαιτοῦν ὀρθή χρήση τοῦ νοῦ, σύνεση, σοβαρότητα, διάκριση, γνησιότητα.

*

Στό σημεῖο αὐτό ἀβίαστα, ἔρχεται ἡ σκέψη καί προκύπτει τό ἐρώτημα: Εἰδικά, στήν Ἑλλάδα, μετά ἀπό τόσους αἰῶνες χριστιανικῆς παρουσίας, διάδοσης τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ, μαρτυρίας χιλιάδων ὁσίων, μαρτύρων καί ἁγίων, πώς συμβαίνει νά παρουσιάζονται πράξεις ἀπιστίας, ἀποϊεροποίησης καί ἀποχριστιανοποίησης καί τελικά παραθεώρησης καί ἄρνησης τῶν χριστιανικῶν ἐντολῶν;

Ἀλλά ἔτσι εἶναι. Τίποτα τό αὐτονόητο. Πάντοτε ὑπάρχει καί ἐνεργεῖ ὁ ἀντίδικος, ὁ μισόκαλος, ὁ «ἀνθρωποκτόνος». Προβάλλει, κατ’ ἀκολουθίαν, ἐπιτακτικό τό χρέος τῆς ἐπανακατήχησης τῶν ἀνθρώπων. Καί αὐτό, δέν εἶναι τόσο θέμα κάποιας ἰδεολογικῆς θεωρητικῆς γνώσης, ὅσο ζήτημα βιωματικῆς ἐμπειρίας στό χῶρο τῆς εὐλογίας καί τῆς χάριτος, στό μυσταγωγικό καί λειτουργικό χῶρο τῆς Ἐκκλησίας, ὅπου ἐκεῖ φανερώνεται ἡ ζωή τοῦ Χριστοῦ. Καί ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, ὅσο καί ἄν ἔχουν ἀπομακρυνθεῖ γιά ποικίλους λόγους, ἀπό τήν ἐμπειρία αὐτή, ὁ Κύριος πάντοτε τούς περιμένει, γιατί ὅλοι βρίσκουν θέση στήν ἄπειρη ἀγάπη Του.

Κατά συνέπειαν, τό «ὅσοι πιστοί» εἶναι μία πραγματικότητα. Ἀλλ’ ἐπίσης καί τό ἀντίθετο. Καί τό «ὅσοι πιστοί» ἔχει μεγάλη ἀξία πρός στηριγμόν καί εἰρήνευση τῶν πιστῶν καί αὐτό, ὄχι μέ διάθεση αὐταρέσκειας, ἀλλά μέ φρόνημα πολλῆς ταπεινοφροσύνης. Καί τό ἀντίθετο, ἀποτελεῖ μία δυνατή εὐκαιρία πρός ἐπίκλησιν τοῦ ἐλέους τοῦ Θεοῦ.

Τελικά, πιστοί καί μή πιστοί, ὅλοι εἴμαστε μπροστά στά μάτια τοῦ Θεοῦ. Καί ὅλοι κρινόμαστε ἐνώπιόν Του.

Ἄς συλλογισθοῦμε: Τί θέλουμε ν’ ἀκούσουμε: «Ὦ γενεά ἄπιστος… ἕως πότε ἀνέξομαι ὑμῶν» ἤ «δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου»;

Πάντως, ὁ προτρεπτικός λόγος εἶναι: «Πρόσεχε σεαυτῷ».

H αναδημοσίευση του παραπάνω άρθρου ή μέρους του επιτρέπεται μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το ORTHODOXIANEWSAGENCY.GR με ενεργό σύνδεσμο στην εν λόγω καταχώρηση.

Ακολούθησε το ORTHODOXIANEWSAGENCY.gr στο Google News και μάθε πρώτος όλες τις ειδήσεις.