ΛΒ΄ Παύλεια: «Ορθόδοξη πνευματικότητα και σύγχρονη κοινωνική ζωή»
Το πρωί της Πέμπτης 18 Ιουνίου 2026 διοργανώθηκε στο πλαίσιο των ΛΒ΄ Παυλείων, στον Ιερό Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης και Οσίου Νικοδήμου Βεροίας, Επιστημονική Ημερίδα για τους Θεολόγους Καθηγητές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης με θέμα: «Ορθόδοξη πνευματικότητα και σύγχρονη κοινωνική ζωή».
Νωρίτερα τελέστηκε θεία Λειτουργία στο Παρεκκλήσιο του Αγίου Αμφιλοχίου.
Τους συνέδρους προσεφώνησε ο Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου π. Στυλιανός Μακρής, Δρ. Θεολογίας.
Μετά τους χαιρετισμούς, την έναρξη των εργασιών κήρυξε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων ο οποίος στη συνέχεια εκφώνησε την εναρκτήρια εισήγησή του.
Στην πρώτη συνεδρία προήδρευσε η κ. Ευρώπη Παπαδοπούλου, Σύμβουλος Εκπαίδευσης Θεολόγων Ν. Ημαθίας.
Πρώτος εισηγητής ήταν ο κ. Κωνσταντίνος Κωτσιόπουλος, Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ, με θέμα «Θεσμός και χάρισμα στην Εκκλησία και την κοινωνία». Δεύτερος εισηγητής ήταν ο κ. Παύλος Σεραφείμ, Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ, με θέμα «Η θεία ευχαριστία σε στιγμές κρίσης».
Στο τέλος έγινε συζήτηση επί των θεμάτων των εισηγήσεων και ο Σεβασμιώτατος έδωσε στους συντελεστές τα αναμνηστικά των ΛΒ΄ Παυλείων.
Εναρκτήρια εισήγηση του Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας
Μέ ἰδιαίτερη χαρά σᾶς καλωσορίζω καί ἐγώ στόν ἱερό αὐτό χῶρο, στόν ναό τῶν ἁγίων Κωνσταντίνου καί Ἑλένης καί τοῦ ὁσίου Νικοδήμου τοῦ Βεροιέως καί στήν Ἡμερίδα τῶν Θεολόγων, τήν ὁποία διοργανώνει καί φέτος ἡ Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Ἐκπαιδεύσεως Ἠμαθίας σέ συνεργασία μέ τήν Ἱερά μας Μητρόπολη καί μέ τή στήριξη τῆς Σχολικῆς Συμβούλου Θεολόγων καί τή σύμπραξη τῆς Ἑνώσεως Θεολόγων Ἠμαθίας.
Ἡ Ἡμερίδα, ὅπως κάθε χρόνο, ἐντάσσεται στό πρόγραμμα τῶν Παυλείων, πού φέτος πραγματοποιοῦνται γιά 32η φορά, καί ἀποτελοῦν ἀφενός ἕνα φόρο τιμῆς καί εὐγνωμοσύνης πρός τόν μέγα ἀπόστολο καί ἱδρυτή τῆς τοπικῆς μας Ἐκκλησίας, πρωτοκορυφαῖο ἀπόστολο Παῦλο, καί ἀφετέρου μία εὐκαιρία διαδραστικῆς συναντήσεως μεταξύ τῆς τοπικῆς Ἐκκλησίας πού μέ τήν ὕπαρξή της, μέ τόν λόγο καί τό ἔργο της, θεολογεῖ καί ἀγωνίζεται νά «ὀρθοτομεῖ τόν λόγο τῆς ἀληθείας» τοῦ Χριστοῦ καί τοῦ εὐαγγελίου του, καί τῶν ἐκπαιδευτικῶν-θεολόγων στά Γυμνάσια καί τά Λύκεια τῆς ἐπαρχίας μας, πού δίδουν μέ τή διδασκαλία τους ἀλλά καί μέ τή ζωή τους τή μαρτυρία τῆς ὀρθοδόξου πίστεως καί ζωῆς.
Εἶναι ἀλήθεια ὅτι τό ἔργο αὐτό εἶναι ἀναγκαῖο περισσότερο ἴσως ἀπό κάθε ἄλλη ἐποχή καί εἶναι συγχρόνως ἀδιαμφισβήτητα πιό δύσκολο ἀπό αὐτό κάθε ἄλλης ἐποχῆς. Δέν χρειάζεται νομίζω νά τό διευκρινίσω. Ὅλοι μας ζοῦμε καί κινούμεθα στούς ἴδιους χώρους. Ὅλοι μας πληροφορούμεθα ἀπό τά ἴδια μέσα μαζικῆς ἐνημερώσεως τί συμβαίνει σ᾽ αὐτόν τόν κόσμο πού ὁ Θεός ἔπλασε «καλόν λίαν», τί συμβαίνει στόν κόσμο, ὅταν ὁ ἄνθρωπος «ἐν τιμῇ ὤν οὐ συνῆκε, παρεσυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις καί ὡμοιώθη αὐτοῖς».
Αὐτή εἶναι ἡ κατάσταση πού ἐπικρατεῖ σήμερα. Μιά κατάσταση βέβαια πού δέν εἶναι ἀποκλειστικότητα τῆς ἐποχῆς μας, ἀλλά χαρακτήριζε καί σέ ἄλλες χρονικές περιόδους τόν κόσμο καί τήν κοινωνία μας.
Καί τότε, θά πεῖτε, ποῦ εἶναι τό περίεργο; Γιατί τό ἔργο τῆς Ἐκκλησίας, τῶν θεολόγων, εἶναι πιό δύσκολο ἤ πιό ἀναγκαῖο σήμερα ἀπό ὅ,τι ἄλλοτε.
Θά μποροῦσα νά ἀπαντήσω ὅτι εἶναι γιά δύο λόγους. Ὁ πρῶτος εἶναι ὅτι σήμερα, σέ σχέση μέ τό παρελθόν, ὑπάρχει μεγαλύτερη πληροφόρηση σχετικά μέ τήν πίστη, μέ τήν ἐν Χριστῷ ζωή, μέ τήν Ἐκκλησία μας. Ὑπάρχει πλῆθος εὐκαιριῶν, ὑπάρχουν πολλά βιβλία, ὑπάρχουν ὁμιλίες, ἐκπομπές, συνέδρια καί πολλά ἄλλα πού μεταδίδονται ἀπό τήν τηλεόραση καί τό διαδίκτυο, ἔτσι ὥστε ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ φθάνει καί στό πιό ἀπομακρυσμένο σημεῖο τῆς γῆς. Οἱ ἄνθρωποι παραμένουν ὅμως μακριά του.
Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι ὁ συστηματικός πόλεμος πού διεξάγεται ἐναντίον τῶν ἀνθρωπίνων ἀρχῶν καί ἀξιῶν. Ἕνας πόλεμος ἐναντίον ἑνός τρόπου ζωῆς σύμφωνα μέ τό Εὐαγγέλιο, σύμφωνα μέ τίς ἀρχές καί τίς παραδόσεις πού ἀκολουθοῦσαν ἐπί αἰῶνες οἱ ἄνθρωποι, καί τώρα ξαφνικά ἐνοχλεῖ καί πρέπει νά καταργηθεῖ.
Στό ὄνομα τῆς ἐλευθερίας καί τῆς αὐτοδιαθέσεως κάθε ἀνθρώπου, γινόμαστε μάρτυρες μιᾶς κοινωνίας πού γίνεται μέ ἤ χωρίς τή θέλησή της θεατής θλιβερῶν καί κάποτε τραγικῶν γεγονότων, μέ θύματα δυστυχῶς συχνά παιδιά. Ὅλα αὐτά δημιουργοῦν σέ πολλούς συνανθρώπους μας τό ἐρώτημα εἶναι συμβατή ἡ ζωή μέσα στήν Ἐκκλησία μέ τή ζωή στόν 21ο αἰώνα; Εἶναι συμβατή ἡ ὀρθόδοξη πνευματικότητα μέ τή σύγχρονη κοινωνική ζωή;
Σχετικά μέ αὐτό τό ἐρώτημα πού ἀποτελεῖ, ἄλλωστε, καί τό θέμα τῆς Ἡμερίδος μας, θά μοῦ ἐπιτρέψετε νά διατυπώσω κάποιες σκέψεις.
Ἡ ἀπάντηση εἶναι πρωτίστως ἀνεπιφύλακτα καταφατική. Δέν ὑπάρχει καμία ἀμφιβολία ὅτι ἡ ὀρθόδοξη πνευματικότητα συμβαδίζει ἄνετα μέ τή σύγχρονη κοινωνική ζωή. Αὐτό ἀποτελεῖ σταθερή καί ἀδιαμφισβήτητη πίστη τῆς Ἐκκλησίας μας, ἡ ὁποία ἀδίκως κατηγορεῖται ἀπό ὁρισμένους ὡς συντηρητική ἤ ὡς ἕνας θεσμός πού δέν ἀνανεώνεται καί δέν ἐκσυγχρονίζεται.
Καί αὐτό δέν ἀποτελεῖ μία ἐπιπόλαιη ἀπάντηση, ἀλλά μία ἀλήθεια πού ἀποδεικνύεται μέ πολλούς καί διάφορους τρόπους.
Ὅταν ὁ πρωτοκορυφαῖος ἀπόστολος Παῦλος διακηρύττει ὅτι «Ἰησοῦς Χριστός χθές καί σήμερον ὁ αὐτός καί εἰς τούς αἰῶνας», διακηρύσσει συγχρόνως ὅτι ὁ λόγος του εἶναι διαχρονικός καί αἰώνιος. Ἰσχύει πάντοτε χωρίς ἀλλαγές καί προσαρμογές, γιατί ἡ διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ πού ἔχει ὡς σκοπό τή σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου δέν ἐξαρτᾶται οὔτε ἐπηρεάζεται ἀπό τά ἐπίκαιρα καί μεταβαλλόμενα γεγονότα.
Ὁ Χριστός θέλει τή σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου κάθε ἐποχῆς, καί κατά συνέπεια δέν θά ἦταν δυνατόν νά περιέγραφε τόν δρόμο πρός αὐτή τή σωτηρία μέ τρόπο πού νά εἶχε ἀνάγκη προσαρμογῆς στά δεδομένα τῆς κάθε ἐποχῆς. Ἑπομένως ἡ ἐν Χριστῷ ζωή ταιριάζει καί μπορεῖ νά βιωθεῖ σέ ὁποιοδήποτε κοινωνικό περίγυρο, γιατί δέν ἐξαρτᾶται ἀπό αὐτόν, γιατί δέν ἀφορᾶ τόν «ἔξω» ἀλλά τόν «ἔσω» ἄνθρωπο.
Καί ἐάν αὐτό ἀκούεται κάπως θεωρητικό, ὑπάρχουν καί πρακτικές ἀποδείξεις καί τεκμήρια, πού μᾶς τά περιγράφουν οἱ ἱεροί εὐαγγελιστές.
Ὁ Χριστός δέν ἔζησε κατά τήν ἐπίγεια ζωή του ἔξω ἀπό τόν κόσμο μόνο προσευχόμενος. Ἔζησε ἀνάμεσα στούς ἀνθρώπους. Ἔζησε ὅλες τίς στιγμές καί τίς ἐκφάνσεις τῆς ζωῆς τους. Συμμετεῖχε σέ γάμο, ἐπισκέφθηκε σπίτια πτωχῶν καί πλουσίων, συναναστράφηκε μέ τελῶνες καί μέ πόρνες. Θεράπευσε ἀρρώστους, δαιμονισμένους καί λεπρούς. Συζήτησε μέ γραμματεῖς καί φαρισαίους, μέ ἄρχοντες τῆς Συναγωγῆς ἀλλά καί μέ τή Σαμαρείτιδα καί τή Χαναναία. Καί συμμετεῖχε μέ τέτοιον τρόπο στή σύγχρονή του κοινωνική ζωή, ὥστε ὁρισμένοι τόν κατηγοροῦσαν γιατί δέν ἀκολουθοῦσε τόν νόμο καί τίς παραδόσεις.
Ἄν ὅμως ὁ Χριστός ἔζησε μέ αὐτό τόν τρόπο, πιστεύει κανείς ὅτι δέν μποροῦμε καί ἐμεῖς σήμερα νά ζοῦμε τήν ἐν Χριστῷ ζωή μέσα στόν κόσμο καί ἀκολουθώντας τή σύγχρονη κοινωνική ζωή;
Ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, ἄλλωστε, ἐπανειλημμένα τόνιζε τήν ἀνάγκη νά ζεῖ ὁ ἄνθρωπος πνευματικά, νά ζεῖ σύμφωνα μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ χωρίς νά τό προβάλλει καί νά το διαφημίζει.
Τό τόνισε γιά τήν προσευχή. Τί εἶπε: «Σύ δέ ὅταν προσεύχῃ, εἴσελθε εἰς τό ταμιεῖόν σου καί κλείσας τήν θύραν σου πρόσευξαι τῷ πατρί σου τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ».
Τό συνέστησε γιά τήν ἐλεημοσύνη καί τίς καλές πράξεις: «Σοῦ δέ ποιοῦντος ἐλεημοσύνην μή γνώτω ἡ ἀριστερά σου τί ποιεῖ ἡ δεξιά σου».
Τό ὑπογράμμισε γιά τή νηστεία: «Σύ δέ νηστεύων ἄλειψαί σου τήν κεφαλήν καί τό πρόσωπόν σου νίψαι, ὅπως μή φανῇς τοῖς ἀνθρώποις νηστεύων». Καί ὅλα αὐτά τά εἶπε γιά ποιόν λόγο;
Ἀφενός γιά νά δείξει ὅτι ἡ ἐν Χριστῷ ζωή, ἡ πνευματικότητα, ἡ σχέση τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Θεό, εἶναι μία προσωπική ὑπόθεση, εἶναι μία ἐσώτερη ὑπόθεση, ἕνα βίωμα τῆς ψυχῆς πού ἀντανακλᾶται στό πρόσωπο καί στή ζωή τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλά καί ἀφετέρου γιά νά μᾶς δείξει ὅτι ἡ ζωή αὐτή ἐπ᾽ οὐδενί δέν προσκρούει καί δέν ἔρχεται σέ ἀντίθεση μέ τήν καθημερινότητα τοῦ ἀνθρώπου.
Αὐτό ἀποδεικνύεται καί ἀπό τή ζωή τῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας.
Ἕνα χαρακτηριστικό παράδειγμα πού θά ἤθελα νά ἀναφέρω, καθώς μάλιστα φιλοξενούμεθα στόν ναό αὐτό πού τιμᾶται καί στό ὄνομά του, εἶναι ὁ ὅσιος Νικόδημος ὁ Βεροιεύς.
Γόνος ἐπιφανοῦς οἰκογενείας, ὅπως γνωρίζετε, ἔγινε μοναχός στή μονή Φιλοκάλου στή Θεσσαλονίκη, καί ἔθεσε ὡς πνευματική ἄσκηση στή ζωή του νά βοηθήσει ἀνθρώπους πού εἶχαν πέσει στήν ἁμαρτία νά σωθοῦν. Αὐτό καί ἔκανε στά καταγώγια καί στίς κακόφημες συνοικίες τῆς Θεσσαλονίκης ζώντας καί κινούμενος ὡς διά Χριστόν σαλός, ζώντας δηλαδή, γιά νά τό προσαρμόσω καί στό θέμα μας, τήν ὀρθόδοξη πνευματικότητα μέσα στήν πιό κακή, στήν πιό ἁμαρτωλή ἔκφανση τῆς συγχρόνου του κοινωνικῆς ζωῆς, στόν 14ο αἰώνα.
Καί τό ἀποτέλεσμα; Μπορεῖ οἱ συμμοναστές του νά μήν κατάλαβαν τίποτε καί νά τόν ἄφησαν νά πεθάνει ἔξω ἀπό τήν πύλη τῆς Μονῆς, ὁ Θεός ὅμως ἀποκάλυψε τήν ἁγιότητά του, κάνοντας τό ἱερό λείψανό του νά εὐωδιάζει.
Ἀνάλογα παραδείγματα ἔχουμε καί ἀπό τούς συγχρόνους μας ἁγίους, γιά νά μήν θεωηθεῖ ὅτι αὐτά ἴσχυαν κάποτε. Ἄλλοι ἅγιοι ἔζησαν στόν κόσμο, μέσα στόν θόρυβο καί τήν ἁμαρτία, ὅπως ὁ ὅσιος Πορφύριος ὁ Καυσοκαλυβίτης, πού ἐπί πολλά ἔτη ζοῦσε καί διακονοῦσε στήν Πολυκλινική Ἀθηνῶν, στήν Ὁμόνοια, καί ὁ Θεός τοῦ ἔδωσε πλῆθος πνευματικῶν δωρεῶν καί χαρισμάτων.
Ἀλλά καί ὁ ὅσιος Νικηφόρος ὁ λεπρός, πού μέσα στίς φρικτές συνθῆκες τῶν λεπροκομείων τοῦ περασμένου αἰώνα προσευχόταν, νήστευε, ἁγίαζε τόν ἑαυτό του καί ὁδηγοῦσε καί ἄλλους ἀνθρώπους στή σωτηρία.
Ἄλλοι πάλι σύγχρονοι ὅσιοι, ὅπως ὁ ὅσιος Παΐσιος ἤ ὁ ὅσιος Γεράσιμος ὁ Μικραγιαναννίτης, μπορεῖ νά ἔζησαν μέσα στήν αὐστηρή ἄσκηση, μέσα στήν ἔρημο τοῦ Ἁγίου Ὄρους τήν ἰσάγγελη πολιτεία καί τήν ὀρθόδοξη πνευματικότητα στόν ὑπέρτατο βαθμό της, τό κελί τους ὅμως ἦταν πάντοτε ἀνοικτό σέ κάθε ἄνθρωπο, σέ ἀνθρώπους πού ὄχι μόνο δέν εἶχαν καμία σχέση μέ τόν μοναχισμό καί τήν ὀρθοδοξία, ἀλλά ἦταν βυθισμένοι στήν κοσμική ζωή καί τή ζωή τῆς ἁμαρτίας. Καί αὐτοί οἱ ἄνθρωποι εὕρισκαν κοντά τους ἀνάπαυση, παρηγορία καί σωτηρία.
Ὅλα αὐτά καί πολλά ἄλλα τά ὁποῖα θά μποροῦσα νά πῶς ἀποδεικνύουν ὅτι ἡ ὀρθόδοξη πνευματικότητα συμβαδίζει ἄριστα μέ τή σύγχρονη κοινωνική ζωή. Ὑπό τήν προϋπόθεση ὅτι ὁ ἄνθρωπος γνωρίζει τί ζητᾶ καί πῶς μπορεῖ νά τό ἐπιτύχει. Καί ὁ Χριστός μᾶς ἔδωσε τή δυνατότητα νά ζοῦμε μέσα στόν κόσμο, νά ζοῦμε σάν ὅλους τούς ἄλλους ἀνθρώπους, νά ζοῦμε ὅμως παράλληλα καί τήν ἐν Χριστῷ ζωή, καί νά γινόμασυτε «λυχνία ἐπάνω ὄρους κειμένη», γιά νά βοηθοῦμε καί τούς ἄλλους ἀνθρώπους γύρω μας.
Τή μοναδική προϋπόθεση γιά νά τό ἐπιτύχουμε εἶναι νά ἀκοῦμε καί νά ἐφαρμόζουμε τόν λόγο τοῦ ἁγίου ἐνδόξου ἀποστόλου Παύλου πρός τόν μαθητή του Τιμόθεο: «σεαυτόν τήρει ἁγνόν ἀπό τοῦ κόσμου» καί τήν προτροπή του πρός τούς χριστιανούς τῆς Ρώμης: «μή συσχηματίζεσθε τῷ αἰῶνι τούτῳ, ἀλλά ἀνακαινοῦσθε τῇ μεταμορφώσει τοῦ νοός», γιά νά ζοῦμε τήν ἐν Χριστῷ ζωή καθημερινά ὅπου ζεῖ ὁ καθένας μας.
Μέ αὐτές τίς σκέψεις σᾶς καλωσορίζω καί πάλι ἐγκάρδια καί εὐχαριστῶ θερμά τούς δύο ὁμιλητές μας, τούς ἐλλογιμωτάτους καθηγητές τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Α.Π.Θ. κ. Κωνσταντίνο Κωτσιόπουλο καί κ. Παῦλο Σεραφείμ, τόν Διευθυντή τῆς Δευτεροβάθμιας Ἐκπαιδεύσεως Ἠμαθίας καί τή Σχολική Σύμβουλο Θεολόγων, καθώς καί τήν Ἕνωση Θεολόγων, καί εὔχομαι ἐπιτυχία στίς ἐργασίες τῆς Ἡμερίδος.
H αναδημοσίευση του παραπάνω άρθρου ή μέρους του επιτρέπεται μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το ORTHODOXIANEWSAGENCY.GR με ενεργό σύνδεσμο στην εν λόγω καταχώρηση.
Ακολούθησε το ORTHODOXIANEWSAGENCY.gr στο Google News και μάθε πρώτος όλες τις ειδήσεις.
