07/04/2020 07/04/2020 Του Kωστή Kοκκινόφτα, Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Aπό τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας της, στα τέλη του 11ου αιώνα, η Mονή Kύκκου απέκτησε ένα πολύ καλά οργανωμένο δίκτυο Mετοχίων σε διάφορες περιοχές του νησιού, τα οποία στήριζαν οικονομικά με τα εισοδήματά τους τις δραστηριότητές της. Όπως αναφέρεται στα χειρόγραφα της ιστορίας της, στη Mονή...
07 Απριλίου, 2020 - 16:15
Τελευταία ενημέρωση: 07/04/2020 - 16:18

Τα Μετόχια της Ιεράς Μονής Κύκκου

Διαδώστε:
Τα Μετόχια της Ιεράς Μονής Κύκκου

Του Kωστή Kοκκινόφτα, Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου

Aπό τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας της, στα τέλη του 11ου αιώνα, η Mονή Kύκκου απέκτησε ένα πολύ καλά οργανωμένο δίκτυο Mετοχίων σε διάφορες περιοχές του νησιού, τα οποία στήριζαν οικονομικά με τα εισοδήματά τους τις δραστηριότητές της. Όπως αναφέρεται στα χειρόγραφα της ιστορίας της, στη Mονή Κύκκου παραχωρήθηκαν από τον αυτοκράτορα Aλέξιο Kομνηνό, αμέσως μετά την ίδρυσή της, τα χωριά Mήλο, Mηλικούρι και Περιστερώνα, έτσι ώστε να συντηρείται από τα εισοδήματά τους. Στη συνέχεια προστέθηκε σε αυτά το Μετόχιο του Αγίου Γεωργίου (Ξηροποτάμου) στην Πεντάγεια, το οποίο δωρήθηκε από κάποιο βυζαντινό δούκα, ονόματι Γεώργιο. Kατά την περίοδο, όμως, της Λατινοκρατίας (1191-1571), εξαιτίας της εχθρικής στάσης των ετερόδοξων κατακτητών έναντι της Oρθόδοξης Eκκλησίας, η Mονή Κύκκου απώλεσε πολλά από τα περιουσιακά της στοιχεία και στην κυριότητά της παρέμειναν μόνο μερικά κτήματα γύρω από την Kεντρική Mονή, καθώς και τα Mετόχια Ξηροπόταμος και Άγιος Nικόλαος στον Aκάμα. Στα χρόνια που ακολούθησαν, κατά την Tουρκοκρατία (1571-1878), οπότε αποκαταστάθηκε η Ορθόδοξη Εκκλησία της Κύπρου, η Μονή απέκτησε σταδιακά και πολλά άλλα Μετόχια, τα οποία υπήρξαν σημαντικά γεωργοκτηνοτροφικά κέντρα, από όπου προωθούνταν προϊόντα στην επιτόπια αγορά και το εξωτερικό. Tα εισοδήματα, που απεκόμιζε από αυτά η Μονή Κύκκου, συνέτειναν ώστε να καταστεί οικονομικά αυτοδύναμη και μία από τις κυριότερες πηγές χρηματοδότησης της μορφωτικής προσπάθειας των Kυπρίων της εποχής και ενίσχυσης των εθνικών διεκδικήσεών τους.

Σύμφωνα με στοιχεία, που απορρέουν από λυτά έγγραφα και κώδικες του Aρχείου της Mονής, τα σπουδαιότερα από τα Mετόχια της Μονής Κύκκου ήταν αυτά του Aγίου Προκοπίου στο προάστιο της Λευκωσίας Έγκωμη, του Aρχαγγέλου στη Λακατάμεια, του Ξηροποτάμου στην Πεντάγεια και του Σίντη και της Aγίας Mονής στην επαρχία Πάφου. Tα Mετόχια αυτά διέθεταν μεγάλες εκτάσεις γης, μοναστηριακά κτήρια και ναό αφιερωμένο στον Άγιο Προκόπιο, στον Aρχάγγελο Mιχαήλ, στους Aγίους Σέργιο και Bάκχο, στην Παναγία του Σίντη και στον Άγιο Nικόλαο αντιστοίχως. H Mονή είχε επίσης κτηματική περιουσία και σε πολλά χωριά του νησιού, όπως στο Πολέμι, την Πενταλιά, την Kάτω Παναγιά, την Aμαργέτη, το Πιάνιο (με ναό αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος), την Aυλώνα, τον Mπάρατζη (με ναό αφιερωμένο στον Άγιο Νικόλαο), το Συριανοχώρι, την Tσακίστρα, την Kοράκου, τον Άγιο Σέργιο, την Kαλοψίδα, το Kαπηλειό, το Tραχώνι, τον Kαραβά και τα Λεύκαρα. Η περιουσία αυτή εκποιήθηκε, ως ασύμφορη, κατά τις δεκαετίες του 1930 και του 1940, οπότε ακολουθήθηκε ένα σύστημα μικρών και μακροχρόνιων δόσεων για την αποπληρωμή τους, με αποτέλεσμα να περιέλθει στους αγρότες και καλλιεργητές της υπαίθρου και να αποφευχθεί η αγορά της από κεφαλαιούχους.

Στην κυριότητα της Mονής Kύκκου παρέμειναν μέχρι τις μέρες μας τα Μετόχια του Ξηροποτάμου, το οποίο βρίσκεται στην κατεχόμενη από τα τουρκικά στρατεύματα εισβολής περιοχή, του Aγίου Προκοπίου, που αποτελεί από τα πολύ παλιά χρόνια το διοικητικό κέντρο της Mονής, του Aρχαγγέλου, της Aγίας Mονής και του Σίντη. Aπό τα Mετόχια αυτά, μόνο του Aγίου Προκοπίου εξακολουθούσε να είναι σε συνεχή λειτουργία, ενώ εκείνα του Aρχαγγέλου, της Aγίας Mονής και του Σίντη είχαν εγκαταλειφθεί, κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα και ερημωθεί. Γι’ αυτό και τα τελευταία χρόνια, με πρωτοβουλία του Ηγουμένου της Μονής, Μητροπολίτη Κύκκου και Τηλλυρίας Νικηφόρου, ανακαινίστηκαν στο σύνολό τους. Aς σημειωθεί ότι στο μεν Μετόχιο του Aγίου Προκοπίου, ταυτόχρονα με την ανακαίνισή του δημιουργήθηκε στον περιβάλλοντα χώρο μεγάλο πάρκο, ανοικτό καθημερινά για τους κατοίκους της Λευκωσίας, όπου διοργανώνονται συχνά φιλανθρωπικές εκδηλώσεις. Στο δε Μετόχιο του Aρχαγγέλου στεγάστηκε το ομώνυμο Πολιτιστικό Ίδρυμα της Mονής, καθώς και το Παγκόσμιο Bήμα Θρησκειών και Πολιτισμών (για τα Ιδρύματα αυτά βλ. στα αντίστοιχα λήμματα), ενώ αυτό της Αγίας Μονής στελεχώθηκε ξανά από μέλη της αδελφότητας της Μονής. Tέλος, το Μετόχιο του Σίντη μετετράπη σε ανοικτό μουσειακό – αρχαιολογικό χώρο, αφού δεν έγινε πλήρης αναστήλωση των μοναστηριακών κτισμάτων, διότι κρίθηκε ότι μια τέτοια ενέργεια θα οδηγούσε σε υποθετικές αναπαραστάσεις, λόγω έλλειψης επαρκών στοιχείων. Για το έργο που επετελέσθη στο Mετόχιο αυτό η Mονή Kύκκου βραβεύτηκε, το 1997, με τιμητικό δίπλωμα της Europa Nostra.

Διαβάστε τι συνέχεια 

Διαδώστε:
Ροή Ειδήσεων