Η κοινωνική διδασκαλία του ευαγγελίου της Κρίσεως

• Γράφει ο Δρ. Αχιλλέας Παπατόλιος Διδάσκων Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού Α.Π.Θ.

Ο Ιδρυτής της Χριστιανικής διδασκαλίας διατρανώνει το γεγονός του κοινω­νικού χαρακτήρα της χριστιανικής πίστης, η οποία δεν διαχέεται αφηρη­μένα στο υπερ-πέραν, αλλά απευθύνεται στην κοινωνία των πολιτών[1], και τον ρεαλιστικό χαρακτήρα των κοινωνικών προβλημάτων.Ειδικότερα, η ιδιαίτερη μέριμνα για τις ευπαθείς κοινωνικές ομάδες των αιχμαλώτων, των προσφύγων, των μεταναστών, των ασθενών, των κρατου­μέ­νων, των ενδεών, των πεινα­σμέ­νων[2], των απόρων και πολλών άλλων κατηγοριών ανθρώπων που βρί­σκο­νται σε ανάγκες και δύσκολες περιστάσεις είναι πρώτιστο καθήκον των χρι­στι­ανών[3], σύμφωνα και με το Ευαγγέλιο της Κρίσεως που τονίζει εξάλλου κατηγο­ρηματικά και τον τρόπο με τον οποίο θα κριθεί ο κάθε άνθρωπος κατά τη Δευτέρα Πα­ρου­σία. «Δεῦτεοἱεὐλογη­μένοιτοῦ πατρός μου, κληρονομήσατε τὴνἡτοιμασμένηνὑμῖνβασιλείανἀπόκαταβολῆς κόσμου, ἐπείνασα γάρ, καὶἐδώκατέ μοι φαγεῖν, ἐδί­ψασα, καὶεποτίσατέ με, ξένος ἤμιν, καὶσυνηγάγετέ με, γυμνός, καὶπεριεβάλετέ με, ἠσθένησα, καὶἐπε­σκέ­ψασθέ με, ἐνφυλακῇἤμην, καὶἤλθετεπρός με… ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐφ’ ὅσονἐποιήσατεἑνί τούτων τῶνἀδελφῶν μου τῶνἐλαχίστων, ἐμοὶἐποι­ήσατε»[4].Έτσι, κατά την ημέρα της μελλούσης κρίσεως ο Βα­σι­λεύς της Δόξης θα κρίνει όλους τους ανθρώπους ανεξαιρέτως για την είσοδο τους στην Βασιλεία των Ουρανών, για το αν και κατά πόσον εφάρμοσαν την α­ρε­τή της αγάπης[5] προς τους εμπερίστατους αδελφούς[6].

Το θεο­λο­γικό Δόγμα κατά τον ΚαθηγητήΜαντζαρίδη«δεν νοείται ως θεωρητική αρχή, αλλά συνδέεται άμεσα και συνυφαίνεται με την ηθική και κοινωνική ζωή»[7].  Επιπροσθέτως, ο ιερός Χρυσόστομος θα τονίσει μεταξύ άλλων ότι προέ­χει το συμφέρον του πλησίον και όχι η ικανοποίηση της καλυμμένης φιλαυτίας μας, των ατομικών μας επιθυμιών και επιδιώξεων: «Μήτοίνυνζήτειτόσόν, ίνα εὕρηςτόσόν. Ὁ γάρ ζητῶντόἑαυτοῦ, οὐχεὑρίσκειτόἑαυτοῦ… τό γάρ οἰκεῖον συμφέρον ἐντῷτοῦ πλησίον συμφέροντικεῖται, καί το ἐκεῖνονἐντούτῳ»[8].Το Ευαγγέλιο περιέχει ουσιαστικό μήνυμα ζωής που ενυλώ­νε­ται σε συγκε­κριμένες πραγματικότητες, τονίζει την κοινω­νι­κή ευθύνη των χρι­στιανών απέ­να­ντι στα προβλήματα της κοινωνικής ζωής και στις ανισότητες των συναν­θρώπων μας[9].Ο Άγιος ΜάξιµοςΟµολογητής διατυπώνει πως η αγάπη για τον αδελ­φό: «ἐστίν ἡ θύρα, δι’ ἧς ὁ εἰσερχόµενος, εἰςτάἍγια γίνεται τῶνἁγίων, καίτοῦἀπρο­σί­­του κάλλους τῆςἁγίαςκαίβασιλικῆς Τριάδος καθίσταται ἄξιος θεατής γενέ­σθαι»[10]. Η αγάπη είναι τροφός και μητέρα της αιώνιας ζωής.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος θα γράψει σχετικά περί της αγάπης προς τον πάσχοντα συνάνθρωπο: «Η αγάπη κυ­ριολεκτείται επί σχέσεων με­ταξύ προσώπων. Η Εκκλησία δέχεται ως πηγήν της αγάπης τον Θεό. Και ο αλη­θι­νός χριστιανός αισθάνεται την αγάπη ως δωρεάν του Θεού, προς την οποίαν κα­λεί­ται και αυτός να ανταποκριθεί δια της δικής του αγά­πης προς το Θεό και τους συ­ναν­θρώπους του. Η χριστιανική αγάπη ανοίγεται προς τον πλησίον, τον κατανοεί, τον διακονεί, τον υπομένει»[11]. Τέλος, η ύπαρξη είναι συνύπαρξη[12], να υ­πάρ­χεις μαζί με άλλους. Ο χριστιανισμός δίνει έμφαση στη δημιουργία της ΄΄κοι­νωνίας των πο­λιτών΄΄ και τροφοδοτεί την κανονιστική συνεί­δηση και την αλλη­λεγγύη μεταξύ των ανθρώπων[13].Επομένως, μέλημα της Εκκλησίας δεν είναι η κατάκτηση του κόσμου, η ε­ξάπλωση και η επιβολή μιας χρι­στι­α­νοπολιτείας που ελέγχει τα πάντα, αλλά η δι­α­κονία του κόσμου και του πλησίον «εν ταπει­νώ­σει».

 Παραπομπές: 

[1]«Η κοινωνία των  πολιτών αποτελεί το φυσικό χώρο δράσης των θρησκειών και κατ΄ επέ­κταση των χριστιανικών Εκκλησιών». Α. Μανιτάκης, Οι σχέσεις της Εκκλησίας με το κράτος-έθνος στη σκιά των ταυτοτήτων, εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 2000, σ. 101.

[2]Ο Μπερδιάγεφ θα αναφέρει πως: «η φροντίδα για τη ζωή του πλησίον, ακόμα κι η υλική ή σωματική, στην ουσία έχει κάτι το πνευματικό. Η αγωνία για την εξασφάλιση του ψωμιού μου είναι ένα πρόβλημα υλικό. Η αγωνία όμως για το ψωμί του άλλου είναι ένα πρόβλημα πνευματικό». N. Berdyaev, Το πεπρωμένο του ανθρώπου στο σύγχρονο κόσμο,μτφρ. Γιούλτση, εκδόσεις Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 1980, σ. 135.

[3]Γ. Μαντζαρίδης, Χριστιανική Ηθική ΙΙ,Άν­θρωπος και Θεός, Άνθρωπος και Συνάνθρωπος, Υπαρξιακές και Βιοηθικές θέσεις και προ­οπτι­κές,εκδόσεις Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου, Άγιον Όρος 2015, σ. 335.

[4]Ματθ. 25, 31-46.

[5]Δ. Παπανδρέου, Ορθοδοξία και Κόσμος, εκδόσεις Τέρτιος, Κατερίνη 1993, σ. 23.

[6]Στ. Τσομπανίδης, Εκκλησία της Εξόδου, Οικουμένη, Κοινωνία, Άνθρωπος, Θέματα οικουμε­νικού προβληματισμού, εκδόσεις Ostracon, Θεσσαλονίκη 2018, σ. 152.

[7]Γ. Μαντζαρίδης, Κοινωνιολογία του Χριστιανισμού, Θεσσαλονίκη 2004, σ. 260.

[8]Ἰ. Χρυσοστόμου, Ομιλία Α΄ Κορ, PG. 61,280.

[9]Κ. Κωτσιόπουλος, Κοινωνιολογία του Χριστιανισμού, εκδόσεις Μυγδονία, Θεσσαλονίκη 2017, σ. 804

[10]ΜάξιµοςΟµολογητής, «Κεφάλαια διάφορα θεολογικά τε και οικονομικά», PG 90, 1193.

[11]Β. Αρχοντώνης, Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2001, σσ. 30-31.

[12] Fr. Jameson, The Political Unconscious. Narrative as a Socially Symbolic Act, Ithaca: Cornell University Press, New York 1981, σ. 89.

[13]Γ. Αποστολόπουλος, Ο Martin Buber και το πρόβλημα του ανθρώπου: προϋπο­θέ­σεις, δομές και όρια της φιλοσοφικής ανθρωπολογίας του, εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα 1991, σ. 27.

H αναδημοσίευση του παραπάνω άρθρου ή μέρους του επιτρέπεται μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το ORTHODOXIANEWSAGENCY.GR με ενεργό σύνδεσμο στην εν λόγω καταχώρηση.

Ακολούθησε το ORTHODOXIANEWSAGENCY.gr στο Google News και μάθε πρώτος όλες τις ειδήσεις.